Ir al contenido principal

Crónica da Guerra de Independencia (VIII): a columna napoleónica do comandante Chapuzet e a súa derrota en Ribadelouro


As tropas napoleónicas, como viñamos apuntando, eran de continuo hostigadas polas forzas “paramilitares” dos paisanos de nosa terra, axudadas por elementos do exercito. Nestas últimas semanas outro lugar de enfrontamentos era nos arredores de Vigo, vila que estaba sometida a un cerco polas forzas populares.
O día 27 de marzo de 1809 o xeneral Lamartinière, ao mando da praza de Tui, ordea a saida dun forte continxente de tropas capitaneadas polo comandante Chapuzet para auxilar aos sitiados en Vigo. Os mandos napoleónicos, coñecedores da situación dos diversos continxentes de tropas, organizan o desprazamento ata a cidade olívica. Relata o coengo Antonino Cerviño na súa obra inédita que “conociendo sin duda, el descuido y la desorganización que reinaba en el campamento de Santa Comba, cuyo comandante como eclesiástico (lembremos que era o Abade de Cela D. Miguel Pavón) ignoraba por completo las leyes y las disciplinas de un puesto militar, dispuso Lamartinière... que tomando la columna la dirección del Angel bajase al camino general de Vigo, arrollando a su paso si fuese necesario las fuerzas de este campamento de Santa Comba”. Pero a presenza das tropas non foi advertida polo que continuaron cara Vigo.
Namentras naquela cidade o lider das tropas sitiadoras, coronel Pablo Morillo (na fotografia), recibe o aviso de que este continxente avanzaba, con segredo envia un grupo para cortarlle o paso, pois estaban a punto de recuperar a praza viguesa, como sucedeu o día 28.
Namentras e seguiremos agora o remato de Portela Pazos las tropas y paisanos, que salieron para hacer frente a los que venían de Tuy, con tal denuedo y vigor lucharon, que desde Castrelos los obligaron a retroceder y en su persecución marcharon, ayudados en el camino por los de Porriño, que alentaba Baltasar Casqueiro, por los equipos de los tudenses Ramón de la Barcia y Cosme Seoane, que los aguardaban junto a Santa Comba y por otros más en las alturas de Guillarey. Y en forma tal los desbarataron que, de los 470 dragones que salieron de la capital tudense, solamente unos 48 o 50 –dice Morillo- pudieron retornar a ella, quedando prisioneros unos 72, que pasaron también a los navios ingleses, y tendidos en el campo, heridos o muertos, los demás. O balanzo desta acción completase coa información que fornece Cerviño: foron recollidos máis de trescentos fusís e moitos sabres, pero tamén compre reseñar que houbo moitos feridos e ata catro mortos polas tropas españolas.
Osuna Rey no seu libro sobre “Los franceses en Galicia” recolle o testemuño do párroco de Ribadelouro, Rvdo. Faustino Vázquez, no seu libro de defuntos no que relata o seguinte: En veintiocho de marzo de mil ochocientos nueve subieron por esta parroquia como unos cuatrocientos hombres de infanteria francesa en socorro de los que estaban posesionados de la villa de Vigo y mataron impunemente a Juan Besada, marido de Josefa Romero; Juan Ignacio Rodríguez; Juan González, marido de Antonia Fernández, mis feligreses; y a un militar español disperso y enfermo de tercianas, sin que se sepa su oriundez; a todos con la mayor crueldad, como que al Rodríguez lo pasaron a cuchilladas despues de haberle tirado cuatro balazos; al González haberle pasado la frente con un balazo y le cortaron la mano derecha, y al disperso le dieron hasta cinco balazos solo porque le encontraron comiendo un poco de pan; bien lo vengaron nuestros tiradores la vuelta de Vigo, que de los cuatrocientos franceses solo entraron de vuelta a Tuy, de catorce a quince sanos; quedaron en esta parroquia seis muertos, uno de los cuales auxilié del modo posible y está enterrado en el atrio de esta iglesia, tres prisioneros, dos heridos, uno con la pierna tronzada de un balazo, el otro con un muslo....
A “reconquista” de Vigo significa, principalmente, que o obxectivo único das tropas do sur de Galicia estará centrado na liberación da cidade de Tui, da capital provincial, e onde os franceses tiñan situado o seu principal posto de referencia, agardando a chegada de reforzos das tropas do mariscal Soult que dende había máis de tres semanas partirás polo rio Miño arriba para atravesar a fronteira e ocupar o reino de Portugal, e que o 29 de marzo ocupa a cidade de Porto.
Deste xeito ata o cerco de Tui chegan novos reforzos pero tamén novos protagonismos, novos enfrontamento entre os lideres das tropas españolas... que dificultan de xeito especial a consistencia do cerco da nosa cidade.

Comentarios

Entradas populares de este blog

A lenda do túnel baixo o MIño

As lendas ou narracións populares, transmitidas oralmente, relatan xeralmente acontecementos ficticios que se teñen por reais, en moitas ocasións mesturados con feitos históricos. Pola súa capacidade de evocación, pola súa transmisión xeracional as lendas conforman un acervo do que chamamos patrimonio inmaterial que cómpre recoller e preservar. Na nosa cidade conservamos varias lendas vencelladas ao caracter histórico da nosa localidade, ao seu caracter fronteirizo e consecuentemente a súa fortificación fronte aos posibles invasores. A máis asentada no imaxinario colectivo tudense é a relativa ao “túnel” que comunica Tui coa outra beira do Miño, coas terras de Valença. Resulta moi significativa esta lenda pois testemuña como na mentalidade dos tudenses a fronteira e a súa condición de limite, de aillamento fronte ao estranxeiro era superada polas nosas xentes que a través do túnel escapaban destas “imposicións” e mantiñan a comunicación coas terras irmáns que as estructuras políticas t…

A Semana Santa tudense e as súas posibilidades

Xa na noite do Venres Santo xorde de novo unha reflexión sobre a Semana Santa tudense, pois quizais na nosa cidade non chegamos albiscar as súas potencialidades como elemento que forma parte do noso acervo patrimonial que temos a responsabilidade de conservar, sen privala da súa dimensión relixiosa, e dende esta valorización é tamén un posible recurso turístico para Tui, pois poucos lugares de Galicia teñen unha riqueza similar nestas xornadas.


Neste mesmo blogue temos sinalado que inmediata celebración das festas patronais de San Telmo distorsiona a visión destas xornadas de celebración do misterio pascual de Xesús, configuradas como un preludio das festas e, consecuentemente, infravaloradas non xa na súa dimensión espiritual senón na súa significación cultural. Cómpre valorizar as actividades litúrxicas ou para-litúrxicas destas datas, pois, independentemente da súa significación relixiosa ou espiritual, conservan requintadas expresións da nosa historia colectiva da que somos custodi…

O grupo "Ultreya" tudense (I)

A comezos do ano 1932 o daquela profesor do Instituto de Noia, Álvaro de las Casas, funda con varios rapaces alumnos seus os Grupos Ultreya que terán un curto pero activo papel no desenvolmento da nacionalismo entre a mocidade galega.
Alvaro de las Casas (Ourense, 1902 – Barcelona, 1950) é unha persoalidade apaixoante (o estudo de Uxio Breogan Dieguez asi o documenta). Tras os seus estudos de Filosofía e Letras (especialidade de Historia) en Valladolid, trasladouse a Madrid sendo nomeado secretario particular do conde de Vallellano, alcalde de Madrid. Mantivo de sempre grande relación con intelectuais galegos especialmente con Vicente Risco.
Pero en 1930 da un xiro a súa actividade, adoptando unha actividade galeguista e republicana, incorporándose ao ensino público. Chega en 1930 como profesor de Xeografía e Historia ao Instituto de Noia, posto no que continuará ata a súa destitución polos sublevados en agosto de 1936, cando xa tiña fuxido para Portugal. Tivo unha traxectoria ás veces …