martes, 26 de mayo de 2009

As cidades fortificadas da fronteira hispano-lusa buscan presentar a súa candidatura á Patrimonio da Humanidade


Informa hoxe “La Voz de Galicia” que cinco municipios portugueses Valença, Almeida, Marvâo, Estremoz e Elvas teñen logrado o apoio do goberno portugués para presentar unha candidatura das fortalezas abaluartadas da fronteira hispano-lusa a patrimonio da humanidade e que queren incluir a outros enclaves españoles, especialmente a Tui, nesta candidatura. Así está previsto presentar no cumio ministerial de España e Portugal no vindeiro outono esta proposta que ten de ser presentada polos gobernos do Estado diante da Unesco.
A noticia podese consultar en:
http://www.lavozdegalicia.es/ocioycultura/2009/05/26/0003_7742155.htm
Fica moito por coñecer respecto desta proposta, mesmo a que categoria pretenden optar, as condiciós requeridas, etc. Pero certamente é unha feliz iniciativa que suscita interese e esperanza. Xa falaremos de vagar sobre este tema cando vaiamos coñecendo o seu contido.

Polo de agora como na edición dixital de “La Voz de Galicia” non aparece publicado, reproduzco de seguido o artigo de opinión da miña autoria que publica hoxe “La Voz” ao lado da noticia desta candidatura.

Ponte entre Galicia e Portugal

A candidatura do entramado fronteirizo de España e Portugal a Patrimonio da Humanidade é unha excelente noticia para Tui e Valença. Cabe lembrar hoxe que ambas cidades coa súa proposta de declaración conxunta, de hai máis dunha década, abriron un camiño que hoxe cubre unha nova etapa abranguendo, agora, a toda a raia peninsular.
Tui neste tema ocupa unha posición emblemática pois foi nesta cidade onde a “independencia” portuguesa foi confirmada no “Pacto de Tui” (1137) co conseguinte establecemento da fronteira. Pero tamén foi Tui quen primeiro acolleu unha ponte (metálica, neste caso), en 1886, para superar esta fronteira. Tui conserva, na actualidade, a única muralla medieval desta raia fronteriza galega e boa parte do entramado da fortaleza de época moderna. Para Tui esta candidatura impulsa a sua vocación de “ponte” entre Galicia e Portugal, consustancial a súa propia identidade e unha oportunidade de desenvolvemento. É unha ocasión óptima para afondar na protección e valorización do se conxunto monumental, xurdido, en boa medida, como froito desta condición fronteiriza. Confiemos que nesta nova “empresa”, a nosa cidade e as nosas autoridades poidan participar intensamente e non asistamos como convidados de pedra, como sucedeu, por exemplo, no caso do programa “Fortrans”, impulsado pola Consellería de Cultura, que non realizou ningunha intervención no patrimonio militar tudense e mesmo escolleu como lugar para a creación do “Centro de interpretación das fortalezas do Baixo Miño” ao Castelo de Santa Cruz, na vila da Guarda, cando históricamente foi a cidade de Tui o núcleo rector deste entramado defensivo de fortalezas, alterando a realidade histórica. Noraboa pois á nosa cidade por esta candidatura pero que, ao tempo, urxe con máis forza a que Tui impulse unha actividade de conservación e posta en valor do seu patrimonio para non ficar alleo a esta nova oportunidade que se abre. O patrimonio cultural tudense é a nosa gran opción de desenvolvemento e progreso; propostas como esta candidatura nos apremian a pular, con decisión, polo noso patrimonio.
Rafael Sánchez Bargiela

jueves, 21 de mayo de 2009

"Darwin en Australia" do profesor Albino Prada en "La Voz de Galicia"


O profesor da Universidade de Vigo e columnista habitual de "La Voz de Galicia", Albino Prada, publicou o pasado domingo 3 de abril unha columna sobre o Bispo Rosendo Salvado, unha figura tudense que está investigando, que merece ser reproducida polo seu interese neste blogue. Noraboa ao profesor Prada, estreitamente vencellado á nosa cidade, por este artigo quen acredita o interese da figura do egrexio P. Salvado e as importantes lecturas que podemos realizar do seu labor en Australia.


Darwin en Australia

Albino Prada

La Voz de Galicia” - Domingo 03 de mayo de 2009


Ver en: http://www.lavozdegalicia.com/opinion/2009/05/03/0003_7692457.htm

Celebramos los 150 años de la publicación de El origen de las especies. Como es bien conocido, la lúcida y esclarecedora teoría darwinista se nutrió de lo observado en un prolongado viaje alrededor del mundo entre los años 1831-1836 en el navío Beagle. Casi al final de él se hizo, antes de su regreso a Londres, una breve escala en Australia.

En su diario, del 12 de enero de 1836, Darwin se refiere a un encuentro con los indígenas o salvajes anotando que si por un lado «... por nada del mundo se deciden a cultivar la tierra, edificar casas, ni establecerse en punto fijo en ninguna parte; ni siquiera quieren tomarse el trabajo de cuidar los ganados que se les dan», por el otro observa cómo debido al alcohol, las enfermedades contagiadas y la usurpación de sus tierras «donde quiera que el europeo endereza sus pasos parece que persigue la muerte de los indígenas». Estaríamos, en suma, ante nómadas irredentos que aplastarían nuestra barbarie civilizada.

Y eso habría sido absolutamente así de no haber sucedido que, solo diez años más tarde (7 de enero de 1846), llegase a Australia un misionero benedictino, oriundo de Galicia, que había salido casualmente del mismo Londres. Ignoro si el tudense fray Rosendo Salvado -así se llama nuestro hombre- había comprado y leído el diario de Darwin, entonces de muy reciente publicación. En cualquier caso, también él se encontró con aquellos salvajes desnudos, antropófagos ocasionales y analfabetos..., aunque muy pronto se percató de su sabiduría y de su particular ética.

También se convenció de que la única posibilidad que tenían los aborígenes de sobrevivir a aquella marabunta de proscritos, deportados y ganaderos era convertirlos en agricultores, adaptarlos a la llamada civilización. Y lo consiguió en su modélica misión-granja de Victoria Plains bautizada como Nueva Nursia. Un empeño en el que se empleó a fondo durante más de tres décadas, como ya recogía, entre otros, el diario Western Australia's Times el 17 de noviembre de 1867.

Apenas a los tres años de llegar a Australia realizó un viaje a Europa que lo llevó de nuevo a Londres el 27 de abril de 1849 (se cumplen ahora 160 años), es decir, solo trece años después del regreso de Darwin. Acompañado de dos de aquellos salvajes, Conaci y Dirimera, compareció en la Real Sociedad de Geografía con la idea de convencer a los que opinaban que los australianos no podían ser civilizados -ignoro si nuestro celebrado naturalista estaba allí-. Y parece que sus nativos dejaron maravillados a aquellos sabios.

Quizás la anécdota más reveladora de su particular refutación, de la distancia que Darwin atribuyó a los aborígenes respecto a los europeos, se resuma en la de la nativa Sarah Cann, que se encargó a la perfección de la oficina telegráfica de la granja y misión benedictina de Victoria Plains ya en 1876. Asunto que mereció el envío de una nota oficial del gobernador inglés al ministro de las Colonias en Londres.

Aunque no es menos cierto que, salvo en la isla utópica de fray Rosendo, los indígenas australianos estuvieron casi siempre más cerca del exterminio -anunciado por Darwin- que de la cultura occidental.

(*) A fotografia corresponde aos dous aborixes que acompañaron a Salvado nesta Europa.

sábado, 16 de mayo de 2009

A necesaria regularización do tráfico no conxunto histórico


A configuración do conxunto monumental tudense, moi ben definido, é o resultado dun proceso histórico que abrangue tamén a transformación dos seus usos e que en Tui posúe unhas características moi peculiares. O casco histórico tudense, e non entraremos nas razóns que levaron á actual situación, ten na actualidade unha cuádruple funcionalidade: lugar de residencia (aínda que minguada, pois numerosos edificios permanecen desocupados), lugar ou sede dalgunhas institucións (Concello, Catedral, Facenda, etc.), lugar de visita turística e, finalmente, un espazo para a diversión, especialmente nocturna.
Unha das medidas máis amplamente estendida para a recuperación e revitalización do conxunto histórico é a súa consideración como área peonil coa conseguinte regularización ou eliminación do tráfico de vehículos polas súas rúas. Sen embargo, as políticas desenvolvidas en numerosos lugares non teñen unha adaptación milimétrica á nosa cidade polas peculiares características tudenses. Cómpre sinalar como principal elemento a considerar, e que constitúe unha das peculiaridades do noso conxunto monumental, a inexistencia dun entramado comercial nestas rúas. Creo non equivocarme pero na nosa zona monumental únicamente hai catro establecementos comerciais abertos ao público (fóra dos de caracter hostaleiro: bares, restaurantes, pubs e discotecas): Artesanía Baixo Miño, a tenda de confección “Evítame”, a tenda de recordos turísticos “Abadía de Campos” e a Panaderia “San Telmo”. Esta situación que serve para superar certos problemas (presión do tráfico) é unha debilidade ou un desequilibrio que repercute negativamente na revitalización da zona vella.
Por outra banda, a febleza habitacional do conxunto histórico provoca que os continxentes de tráfico rodado dos residentes que precisen acceder a esta zona non sexan especialmente elevados. Non é o caso, dos usuarios dos servizos, xa de tipo administrativo ou de ocio que si saturan, en determinados horarios, algunhas das zonas, especialmente ás inmediatas á Catedral e á Praza de Frómista, dificultando ou, cando non, impedindo mesmo o acceso aos edificios e monumentos, e alterando a paisaxe urbana e o seu caracter histórico e artístico.
É unha medida básica para as cidades históricas, coma Tui, favorecer os usos da zona monumental, sempre que sexan compatibles entre si e coa conservación do conxunto histórico. Por exemplo, no caso tudense, favorecer a presenza de novos establecementos comerciais ou de novos usos administrativos dinamizará este espazo; continuar autorizando ou tolerando a apertura de establecementos de ocio nocturno dificultará a implantación de novos residentes, que é a principal medida a promover dende as distintas administracións. A implantación da ARI (Area de Rehabilitación Integral) pese as dificultades, ten resultado sumamente positiva ao favorecer a rehabilitación de inmobles e/ou a conseguinte chegada de novos residentes. Tamén a realización de actividades de tipo social e cultural que actúen como dinamizadoras dos espazos públicos promove o seu uso e valorización.
Valgan estas mínimas consideracións para promover dende Tudensia un debate respecto da necesidade de establecer unha regulación efectiva do tráfico e fundamentalmente do acceso do tráfico rodado ao conxunto histórico.
Nunha cidade, coma Tui, que pode posibilitar unha tranquila socialización, feita a unha medida humana, onde hai espazos públicos privilexiados como a Corredoura, os xardíns, o paseo fluvial... pero especialmente a zona monumental levantada á medida do home, resulta positivo preservar esta dimensión impedindo que as persoas teñan dificultades para disfrutar tranquilamente deste espazo, como sucede na actualidade. Moitos veciños e visitantes aproveitamos, ás veces, a zona histórica para estacionar os nosos vehículos provocando que a circulación dos peóns se converta nunha “carreira” de obstáculos para sortear os coches aparcados e os que circulan, dificultando este equilibrio “humano” preciso para unha vida tranquila.
Amais a dimensión de uso turístico do noso casco histórico require que esta dimensión humana, peonil, sexa preservada como unha medida favorecedora deste uso, que supón a apartación de recursos económicos á economía local.
Unha breve descrición, a modo de exemplo, dun paseo pola zona vella tudense nunha pasada fin de semana ilustra a necesidade de adopción de medidas ao respecto:
- para acceder dende a Corredoura á Porta da Pía, calquera peón (e non digamos un discapacitado en cadeira de rodas) atopa numerosas dificultades polos vehículos estacionados na rúa Ordoñez.
- Na rúa Porta da Pía, ou Seijas ou nas Prazas do Concello ou de San Fernando de novo atopamos dificultades de circulación por vehículos estacionados fronte a Catedral, ou fronte á entrada do Museo (dificultando o acceso ao propio Museo ou a Catedral). Amais ofrece un aspecto ateigado de coches que non resposta á realidade da nosa cidade. Unha praza do Concello liberada de vehículos permite un disfrute axeitado da nosa Catedral fortaleza, por exemplo.
- Se pretendemos achegarnos ata a igrexa de San Telmo ao descender polas escaleiras da Rúa Párroco Rodríguez Vázquez, atoparemos varios coches aparcados que imposibilitan un paso axeitado ou incluso o acceso normal ao adro da igrexa.
- Similar cousa pode suceder no acceso á Praza do Pracer ou no acceso á Praza da Estrela.
Resulta evidente a necesaria regularización destes aspectos do tráfico que implica a creación de zonas reservadas ao estacionamento de vehículos, acoutando os espazos onde o estacionamento dos residentes non dificulten ou impidan a circulación das persoas garantindo así a existencia de itinerarios peonís accesibles tamén para os discapacitados.
Unhas medidas que se poden adoptar progresivamente, iniciándose por exemplo nas fins de semana ou nos períodos vacacionais, cando numerosos turistas achegaranse ata Tui, pero que, cómpre non esquecer, terán como principais beneficiarios aos propios veciños de Tui.
A adopción de medidas de regularización do tráfico na zona vella tudense, limitando o acceso exclusivamente aos residentes e sinalando as zonas exclusivas de estacionamento, estou convencido que repercutirán positivamente e promoverán unha concienciación do respecto necesario cara ao noso conxunto monumental. Con todo é abrir un proceso que deberá estar en constante revisión para comprobar o seu funcionamento e superar os desequilibrios ou problemas que produza.
Rafael Sánchez Bargiela

miércoles, 6 de mayo de 2009

Alfonso Álvarez Pazo, "pintor de Tui", unha pequena lembranza


No pasado mes de marzo ao completar a organización da terceira edición da exposición colectiva de artistas tudenses “Artuistas” o amigo Ernesto Iglesias Almeida amosoume unhas copias de varias acuarelas de temática tudense diante das que fiquei certamente sorprendido pola sua calidade e polo tratamento da luz daquelas obras. Eran dun debuxante tudense, case esquecido na súa cidade, Alonso Álvarez Pazo. Lembrei daquela que unha plumiñas suas figuraban no libro “Artistas tudenses”, de 1993.
Resultaba pois imprescindible dispor dalgunha obra deste artista tudense que contaba con 93 anos de idade, e foi moi doado. Telefónicamente contacei con D. Alfonso e posteriormente coa súa filla, e nun dos primeiros días de abril coñecin persoalmente a Avarez Pazo no seu piso do barrio vigués de Coia. Por mágoa as presas, as urxencias do traballo impediron que a conversa fora máis aló dunha hora. Pero foi un tempo dabondo para comprobar como Alfonso Álvarez Pazo vivía coma un tudense en terra allea, cun cariño realmente sorprendente pola súa cidade natal, conservando unha memoria prodixiosa, coñecia case pormenorizadamente cada rúa de Tui, cada casa e, se me apuran, a cada veciño... era capaz de debuxar unha rua tudense dende as suas lembranzas. Ficamos emprazados para unha conversa de vagar sobre as súas lembranzas e para falar paseniñamente da posibilidade dunha exposición da súa obra en Tui. Alfonso Álvarez Pazo que fixo centos de traballos publicatarios, algúns tan coñecidos como os espectaculares carteis do cine Fraga de Vigo, era, pola contra, increiblemente reservado para expoñer a súa obra artística, e desbotou en múltiples oportunidade realizar exposicións... unha obra ampla e vigorosa que segue, en grande medida, descoñecida. A presenza de dúas obras súas na exposición colectiva que vimos de clausurar susucitaban interese e reclamaban que, no futuro, poidesemos recuperar para esta cidade a obra de Álvarez Pazo.
Alfonso Alvarez Pazo naceu en Tui. Dende a súa mocidade afeccionouse ao debuxo, estando influenciado polas ilustracións da revista “La Esfera”. A súa primeira proxección artística reflectiuse nas carteleiras que anunciaban as películas do Teatro Principal tudense amaís doutros traballos realizados para os partidos de fútbol do antigo Racing e propagandas da fábrica de gallegas “La Peninsular”.
Na súa xuventude publicou unha serie de debuxos no “Faro de Vigo”, sendo animado polo correspondente deste xornal D. José García Sánchez e o poeta e escritor Gregorio Hernández Matias, ex-alcalde de Salamanca e colaborador do mesmo diario.
En 1932 fixa a súa residencia en Vigo dedicándose ao debuxo publicitario para varias industrias gráficas e axencias de publicidade. En 1951 foi requerido pola empresa Manuel Álvarez e Hijos na que prestou os seus servizos como xefe de publicidade ata a súa xubilación.
Os seus traballos ilustraron varios artigos periodísticos dos seus amigos Darío Álvarez Blázquez e Pedro Díaz Álvarez no seu libro “En Tui llueve diferente”.
De cando en vez, para mitigar a súa saudade, trasládase ata Tui para seguir paseando polas súas rúas e dende O Penedo estender a súa vista polas tranquilas augas do Miño que bordean as fermosas campiñas de Ganfei”
Do libro “Artistas tudenses”.
O tempo, foi traidor desta volta, e levouse o pasado venres a este egrexio pintor tudense, namorado da súa cidade. Finou Alfonso Álvarez Pazo sen que os tudenses de hoxe poidesen coñecer a súa obra, qué tremenda inxustiza... Sirva este pequeno tributo en lembranza súa coma homenaxe e testemuña de admiración porque como poucos soubo captar nos seus debuxos e acuarelas a luz da nosa cidade, a perfección do trazo, a minuciosidade do detalle curioso.. evidenciaban, sobre todo, unha grande técnica que amosa unha grande capacidade creativa propia dun artista. Descanse en paz Alfonso Álvarez Pazo, pintor de Tui como figuraba na súa esquela do pasado venres no “Faro de Vigo”.
Rafael Sánchez Bargiela