Ir al contenido principal

Hai hoxe 110 anos celebrouse en Tui o primeiro Congreso Obreiro Galego-Portugés

“Xornal de Galicia” publicaba onte, lúns 17 de xaneiro, unha columna de opinión de Manuel Mera, ex-secretario xeral da CIG, na que fai unha referencia a unha efemérede que celebramos no día de hoxe, o cento décimo aniversario da celebración en Tui do primeiro Congreso Obreiro Galego-Portugués, desenvolvido na nosa cidade os días 18 e 19 de xaneiro de 1910. Moi interesante referencia sobre a que ten traballado o historiador e profesor na nosa cidade, Bieito Alonso, que xa escribui hai algun tempo sobre “Obreirismo en Tui, 1900-1936”.

A celebración en Tui desta asamblea obreira suliña a nosa centralidade nas relacións entre Galicia e Portugal e a importancia do movemento societario tudense, que naquela contaba xa cunha Federación Obrerira creada en 1900, vencellada á UGT, e onde terá, andando o tempo, especial protagonismo o sindicalismo anarquista. Outro capítulo máis da ricaz historia tudense do que apenas tems máis que estas referencias.

Froito daquel congreso é a creación na nosa cidade da agrupación obreira, Unión galaico-portugesa, con seccións en Viana do Castelo e Vigo, presidindo esta última o sindicalista vigués Heraclio Botana, que participou activamente no congreso de Tui.

Reproducimos pois polo seu interese a columna de Manuel Mera, a quen agradecemos este recordatorio.

Heraclio Botana

CONGRESOS OBREIROS GALEGO-PORTUGUESES

Manuel Mera

Hai cento dez anos que se fixo o primeiro Congreso Obreiro Galego Portugués na cidade de Tui. Os xornais indicaban que foron aprobadas 59 credenciais representando a 92 asociacións obreiras, nas que estaban integrados 60.160 afiliados e afiliadas. Unha cifra importante, mesmo hoxe. A presidencia sería ocupada por un delegado de A Coruña, José Rodríguez, e a vicepresidencia por Concepción Fernándes, representante dos obreiros metalúrxicos de Porto. Como secretarios delegados de Ourense, Porto, Pontevedra e Viana do Castelo. Ou sexa, a mesa presidencial era paritaria entre galegos e portugueses do norte (ou galegos do sur).

Ás sete do serán do día 18 de xaneiro constituíase o Congreso, aínda que as delegacións xa chegaran na súa maioría o día anterior para celebrar a sesión preparatoria. O Congreso rematou o 19 e nos días seguintes fixéronse mitins en Ourense e Vigo, para divulgar as conclusións, destacando os xornais que os locais estaban ateigados polos asistentes.

Realizáronse outros dous congresos. Un no mes de abril de 1902 en Viana do Castelo, e un ano despois outro en Braga, no mesmo mes. Ao de Viana acudiron 36 asociacións galegas e 44 portugueses, e ao de Braga 47 asociacións de Portugal e 30 de Galiza. Victor de Sa, nun artigo sobre o tema, publicado en A Nosa Terra, salientaba que no congreso de Viana “o regulamento composto por 14 artigos apostaba como obxectivo do Congreso por difundir o movemento asociativo nos pobos de Galiza e do Norte de Portugal (...). Para defensa dos intereses dos traballadores galego-portugueses manifestábase a preocupación de evitar que fosen declaradas dúas ou máis folgas ao mesmo tempo”.

O historiador Dionisio Pereira, que ten analizado este período histórico do movemento obreiro galego, dinos que a Unión Galaico-Portuguesa foi impulsada polas organizacións operarias de unha e outra banda da raia, concretamente polo socialismo vigués e compostelán e polos seus parceiros de Porto, Braga e Viana do Castelo. A finalidade era controlar a entrada de man de obra de Portugal que se empregaba arreo pola patronal para crebar as folgas na construción. Para nos situar no momento, convén lembrar que no ano 1901 e 1903 dánse dous importantes paros xerais na cidade de A Coruña, daquela vangarda da loita obreira na Galiza xunto con Ferrol. A folga de 1901 remata con tres mortos, 60 feridos e máis de cen detidos; a de 1903 sufría un abafante control da garda civil e fervía cun mitin ao que asistiron oito mil persoas.

A días dunha nova folga xeral, para intentar frear unhas medidas laborais e sociais que arrebatan dereitos tan dificilmente conseguidos, non está demais botar unha ollada á longa historia do movemento obreiro galego, que no albor do século pasado fortalecía a unidade con Portugal. Algo a repensar agora cando sufrimos as mesmas políticas regresivas.

Hai cento dez anos que se fixo o primeiro Congreso Obreiro Galego Portugués na cidade de Tui. Os xornais indicaban que foron aprobadas 59 credenciais representando a 92 asociacións obreiras, nas que estaban integrados 60.160 afiliados e afiliadas. Unha cifra importante, mesmo hoxe. A presidencia sería ocupada por un delegado de A Coruña, José Rodríguez, e a vicepresidencia por Concepción Fernándes, representante dos obreiros metalúrxicos de Porto. Como secretarios delegados de Ourense, Porto, Pontevedra e Viana do Castelo. Ou sexa, a mesa presidencial era paritaria entre galegos e portugueses do norte (ou galegos do sur).

Ás sete do serán do día 18 de xaneiro constituíase o Congreso, aínda que as delegacións xa chegaran na súa maioría o día anterior para celebrar a sesión preparatoria. O Congreso rematou o 19 e nos días seguintes fixéronse mitins en Ourense e Vigo, para divulgar as conclusións, destacando os xornais que os locais estaban ateigados polos asistentes.

Realizáronse outros dous congresos. Un no mes de abril de 1902 en Viana do Castelo, e un ano despois outro en Braga, no mesmo mes. Ao de Viana acudiron 36 asociacións galegas e 44 portugueses, e ao de Braga 47 asociacións de Portugal e 30 de Galiza. Victor de Sa, nun artigo sobre o tema, publicado en A Nosa Terra, salientaba que no congreso de Viana “o regulamento composto por 14 artigos apostaba como obxectivo do Congreso por difundir o movemento asociativo nos pobos de Galiza e do Norte de Portugal (...). Para defensa dos intereses dos traballadores galego-portugueses manifestábase a preocupación de evitar que fosen declaradas dúas ou máis folgas ao mesmo tempo”.

O historiador Dionisio Pereira, que ten analizado este período histórico do movemento obreiro galego, dinos que a Unión Galaico-Portuguesa foi impulsada polas organizacións operarias de unha e outra banda da raia, concretamente polo socialismo vigués e compostelán e polos seus parceiros de Porto, Braga e Viana do Castelo. A finalidade era controlar a entrada de man de obra de Portugal que se empregaba arreo pola patronal para crebar as folgas na construción. Para nos situar no momento, convén lembrar que no ano 1901 e 1903 dánse dous importantes paros xerais na cidade de A Coruña, daquela vangarda da loita obreira na Galiza xunto con Ferrol. A folga de 1901 remata con tres mortos, 60 feridos e máis de cen detidos; a de 1903 sufría un abafante control da garda civil e fervía cun mitin ao que asistiron oito mil persoas.

A días dunha nova folga xeral, para intentar frear unhas medidas laborais e sociais que arrebatan dereitos tan dificilmente conseguidos, non está demais botar unha ollada á longa historia do movemento obreiro galego, que no albor do século pasado fortalecía a unidade con Portugal. Algo a repensar agora cando sufrimos as mesmas políticas regresivas.


Comentarios

Entradas populares de este blog

A lenda do túnel baixo o MIño

As lendas ou narracións populares, transmitidas oralmente, relatan xeralmente acontecementos ficticios que se teñen por reais, en moitas ocasións mesturados con feitos históricos. Pola súa capacidade de evocación, pola súa transmisión xeracional as lendas conforman un acervo do que chamamos patrimonio inmaterial que cómpre recoller e preservar. Na nosa cidade conservamos varias lendas vencelladas ao caracter histórico da nosa localidade, ao seu caracter fronteirizo e consecuentemente a súa fortificación fronte aos posibles invasores. A máis asentada no imaxinario colectivo tudense é a relativa ao “túnel” que comunica Tui coa outra beira do Miño, coas terras de Valença. Resulta moi significativa esta lenda pois testemuña como na mentalidade dos tudenses a fronteira e a súa condición de limite, de aillamento fronte ao estranxeiro era superada polas nosas xentes que a través do túnel escapaban destas “imposicións” e mantiñan a comunicación coas terras irmáns que as estructuras políticas t…

A Semana Santa tudense e as súas posibilidades

Xa na noite do Venres Santo xorde de novo unha reflexión sobre a Semana Santa tudense, pois quizais na nosa cidade non chegamos albiscar as súas potencialidades como elemento que forma parte do noso acervo patrimonial que temos a responsabilidade de conservar, sen privala da súa dimensión relixiosa, e dende esta valorización é tamén un posible recurso turístico para Tui, pois poucos lugares de Galicia teñen unha riqueza similar nestas xornadas.


Neste mesmo blogue temos sinalado que inmediata celebración das festas patronais de San Telmo distorsiona a visión destas xornadas de celebración do misterio pascual de Xesús, configuradas como un preludio das festas e, consecuentemente, infravaloradas non xa na súa dimensión espiritual senón na súa significación cultural. Cómpre valorizar as actividades litúrxicas ou para-litúrxicas destas datas, pois, independentemente da súa significación relixiosa ou espiritual, conservan requintadas expresións da nosa historia colectiva da que somos custodi…

O grupo "Ultreya" tudense (I)

A comezos do ano 1932 o daquela profesor do Instituto de Noia, Álvaro de las Casas, funda con varios rapaces alumnos seus os Grupos Ultreya que terán un curto pero activo papel no desenvolmento da nacionalismo entre a mocidade galega.
Alvaro de las Casas (Ourense, 1902 – Barcelona, 1950) é unha persoalidade apaixoante (o estudo de Uxio Breogan Dieguez asi o documenta). Tras os seus estudos de Filosofía e Letras (especialidade de Historia) en Valladolid, trasladouse a Madrid sendo nomeado secretario particular do conde de Vallellano, alcalde de Madrid. Mantivo de sempre grande relación con intelectuais galegos especialmente con Vicente Risco.
Pero en 1930 da un xiro a súa actividade, adoptando unha actividade galeguista e republicana, incorporándose ao ensino público. Chega en 1930 como profesor de Xeografía e Historia ao Instituto de Noia, posto no que continuará ata a súa destitución polos sublevados en agosto de 1936, cando xa tiña fuxido para Portugal. Tivo unha traxectoria ás veces …