Ir al contenido principal

A casa dos Maceira


Na pasada semana o Concello de Tui procedeu, tras a pertinente autorizacion xudicial, á limpeza dunha propiedade sita no barrio do Arrabal da nosa cidade. Trátase dun amplo edificio que foi a residencia dunha importante familia tudense do século XIX: os Maceira. Neste casa naceu o que logo chegou a bispo de Tui, Telmo Maceira Pazos, polo que esa rúa aínda hoxe leva o seu nome: Rúa do Bispo Maceira.
Na súa residencia esta familia deixou mostra da sua capacidade económica e social. Agora convertida nunha ruina rememorar estas páxinas da historia local outorgalle a esta propiedade un valor engadido que cómpre resaltar.
Como sempre a ampla sabiduria sobre a historia tudense de Manuel Fernández-Valdés nos informa amplamente sobre esta linaxe no seu libro “Familias antiguas de Tuy”, a quen seguimos, con algunhas correccións ou achegando novos datos ao respecto.
Destacaremos só duas das principais figuras desta familia tudense. En primeiro lugar Telmo Maceira Pazos, que amais de ocupar a cátedra episcopal será senador por Pontevedra en 1843 e senador vitalicio no ano 1850. Telmo Maceira nacera en Tui o 12 de febreiro de 1798, fillo dunha familia de fidalgos enriquecidos. Tras estudiar Humanidades cos franciscanos tudenses, Filosofia cos benedictinos de Poio e de novo en Tui dous anos de Teoloxía, incorporouse á Universidade de Santiago acadando o doutoramento en Teoloxia e o bacherelato en Dereito Canónico (titulos que tivo de revalidar en 1827 ao considerar Fernando VII que as titulacións obtidas no Trienio Constitucional carecían de valor).
Foi ordenando sacerdote en 1823 e nomeado párroco de Vide, sendo tamén Maxistral da Colexiata de Padrón. Pero axiña gañou, en 1828, a canonxia de Maxistral na Catedral tudense e nomeado logo Deán do Cabido en 1851. Foi tamén, en 1846, o primeiro director do Instituto de Segunda Enseñanza de Tui, creado naquel ano e que durou ata a fundación do Seminario diocesano en 1850.
Designado bispo de Coria non chegou a tomar posesión pois entre tanto foi nomeado bispo de Mondoñedo (1852) e finalmente bispo de Tui, en 1855, a pesar de certa oposición polo que significaba de fortalecemento do poder familiar. Foi senador, posuía  a Cruz de Carlos III e a condición de predicador da Súa Maxestade. Morreu en Tui o 9 de agosto de 1864. Do seu episcopado salientan as obras de reforma no Seminario ou no Pazo Episcopal, a construcción da Capela de Frinxo e salienta especialmente a doazón da súa ampla biblioteca persoal ao Seminario coa condición de que tivese a condición de pública e, finalmente, financiou do seu peto a construción, na rúa Sanz, dun edificio que logo cedería ao Concello para Escola (onde hoxe está a Casa da Xuventude).
No proceso electoral do ano 1853 aparece como deputado polo noso distrito o seu sobriño Manuel García Maceira, nado en Tui o 21 de decembro de 1816. Foi Colexial de Fonseca en Compostela, doctorándose en Teoloxía na Universidade de Salamanca, onde o seu irmá Lucas era Catedrático de Dereito. Manuel García Maceira acadou asemade as catédras de lingua hebrea nas Universidades de Salamanca e Madrid, foi correspondente da Real Academia da Historia en Tui, doándolle a aquela institución en 1860 diversas moedas antigas procedentes da nosa bisbarra. 
Tivo de retornar á nosa cidade para facerse cargo das industrias familiares, que dirixia o seu tio Juan García Maceira, especialmente a sociedade “Andrés Maceira Hermanos”, que abranguía numerosos negocios: cambio e bolsa, fábricas de aserrar madeira, de curtidos, de lencería, transporte de vapores polo río, obras públicas, etc. Mantivo unha grande amistade con Antonio Cánovas del Castillo, que en 1884 pernoctou no seu domicilio no Arrabal cando voltaba de tomar as augas en Mondariz, e co seu paisano Frei Rosendo Salvado. A familia Maceira tiña unha inmensa fortuna e controlaba o poder social e político na bisbarra, consolidándose o mesmo tras o nomeamento de Telmo Maceira como bispo tudense en 1855. 
Manuel García Maceira oi deputado polo distrito de Tui no 1853, retornando ao Congreso tras o Bienio Progresista en 1857 e 1858, pero neste útimo comicio enfrontase ao que fora ministro de Gracia e Xustiza, José María Fernández de la Hoz Gómez, natural de Madrid e sen relación con Tui. Foi derrotado por este politico “cuneiro” aínda que as eleccións foron anuladas polas mútiples irregularidades realizadas por ambos candidatos.
Diversos autores, como Manuel Fernández-Valdés, sinalan a outros membros desta familia como deputados: Juan Gregorio Maceira Pazos e o seu sobriño Lucas García Maceira, ainda que na documentación do Congreso dos Deputados non existe constancia da súa elección ás Cortes Españolas.
Con Rosendo Salvado proxectara realizar en Tui un Seminario ou Noviciado de misioneiros benedictinos para Australia, que foi finalmente establecido na abadía de Montserrat, aínda que xa Garcia Marceira tiña adquirido numerosas propiedades no barrio das Cháns en Randufe.
Asi pois a positiva intervención municipal deixa ao descoberto esta importante edificación que nos rescata do esquecemento estas páxinas da historia local protagonizadas pola familia Maceira que tiñan nesta casa o seu solar.

Comentarios

Entradas populares de este blog

A lenda do túnel baixo o MIño

As lendas ou narracións populares, transmitidas oralmente, relatan xeralmente acontecementos ficticios que se teñen por reais, en moitas ocasións mesturados con feitos históricos. Pola súa capacidade de evocación, pola súa transmisión xeracional as lendas conforman un acervo do que chamamos patrimonio inmaterial que cómpre recoller e preservar. Na nosa cidade conservamos varias lendas vencelladas ao caracter histórico da nosa localidade, ao seu caracter fronteirizo e consecuentemente a súa fortificación fronte aos posibles invasores. A máis asentada no imaxinario colectivo tudense é a relativa ao “túnel” que comunica Tui coa outra beira do Miño, coas terras de Valença. Resulta moi significativa esta lenda pois testemuña como na mentalidade dos tudenses a fronteira e a súa condición de limite, de aillamento fronte ao estranxeiro era superada polas nosas xentes que a través do túnel escapaban destas “imposicións” e mantiñan a comunicación coas terras irmáns que as estructuras políticas t…

A Semana Santa tudense e as súas posibilidades

Xa na noite do Venres Santo xorde de novo unha reflexión sobre a Semana Santa tudense, pois quizais na nosa cidade non chegamos albiscar as súas potencialidades como elemento que forma parte do noso acervo patrimonial que temos a responsabilidade de conservar, sen privala da súa dimensión relixiosa, e dende esta valorización é tamén un posible recurso turístico para Tui, pois poucos lugares de Galicia teñen unha riqueza similar nestas xornadas.


Neste mesmo blogue temos sinalado que inmediata celebración das festas patronais de San Telmo distorsiona a visión destas xornadas de celebración do misterio pascual de Xesús, configuradas como un preludio das festas e, consecuentemente, infravaloradas non xa na súa dimensión espiritual senón na súa significación cultural. Cómpre valorizar as actividades litúrxicas ou para-litúrxicas destas datas, pois, independentemente da súa significación relixiosa ou espiritual, conservan requintadas expresións da nosa historia colectiva da que somos custodi…

Ricardo Blanco Cicerón

O pasado martes 15 de decembro foi inaugurada no Museo do Pobo Galego, en Santiago de Compostela, unha exposicion que co titulo de “Olladas dunha época” recolle unha escolma das fotografias do chamado “Fondo Blanco-Cicerón” que se custodia no devandito Museo. Como podemos comprobar na portada do catálogo que acompaña a este “post” a cidade de Tui é unha das protagonistas desta mostra que amosa unha selección das fotografías que conformaban a colección de Ricardo Blanco-Cicerón (Tui 1844 – Santiago 1926). Son na súa meiranda parte instantáneas da época do cambio de século, entre 1890-1910, e que respostan ao interese coleccionista de D. Ricardo que conformou ao longo da súa vida a, posiblemente, a máis ampla colección de caracter cultural que teña existido en Galicia: obxectos prehistóricos, artísticos, etc. que nutren hoxe en boa medida os museos da nosa terra. Esta mostra organizada conxuntamente polo Museo do Pobo Galego e o Centro Galego de Artes da Imaxe poderá ser visitada na nosa…