Ir al contenido principal

"Os bandos de Reis" tudenses


Entre as vellas tradicións do Nadal tudense hoxe desparecidas pero das que áinda conservamos a memoria fresca, estaban os cantos ou bandos de reis. Este cantos forman parte dos chamados cantos de Nadal, amplamente estendidos por Galicia, e nos que podemos diferenciar: cantos de Nadal, de aninovo, os aguinaldos e os cantos de reis.

Na comarca tudense era habitual xuntarse un grupo de personas para interpretar estes cantos polas casas da parroquia. As lembranzas dos nosos maiores falan das xuntanzas para facer os ensaios, afinar os instrumentos, aprenderse as letras, ou mesmo inventalas.

Era habitual que saira algún instrumento melódico,especialmente a gaita ou o acordeón, pero a cotío estaban acompañados doutro instrumental caseiro.

Gaiteiro de Guillarei, 1915

Alberto Romer no libro “Anécdotas e vivencias de Tui e comarca II” (Tui, 2002) enumera estes instrumentos: “Moitas das cantigas do Nadal eran acompañadas de instrumentos caseiros como: tapóns de gasosas cravados nunha táboa, botellas de anís que se rascaban cun garfo, anacos de cana rachada, anacos de cana con buratos que facían as veces de rasqueta, cunchas do mar que se esfragaban unhas contra outras (as preferidas eran as de vieira), o papel tirante pegado aos labios que se facia soar coa boca, a pandeireta e, a falta dela, batíase coas máns na artesa. Tamén as ferramentas do campo servían como instrumentos batendo no chan oun contra as pedras da lareira. Pero cando había na casa unha gaita e unha pandeireta sobraban a metade dos outros instrumentos.€”

Andando os anos aqueles grupos espontáneos que percorrian a veciñanza se achegan, nalguns casos, ata a propia cidade para cantar os bandos dos reis e os aguinaldos na procura dunha propina ou dun agasallo comestible. Estes grupos enchian de sabor popular a celebración do Nadal tudense. Posiblemente foi en Pexegueiro onde esta tradición conservouse mais serodiamente e aínda na actualidade contan cunha rondalla que ben participando anualmente na Cabalgata tudense.

Na publicación antes reseñada se recolle o seguinte canto de reis que paga a pena reproducir e que foi recollido por Dona Remedios Dominguez García

Muy buenas noches señores

préstennos su atención

lo que nosotros cantamos

por toda la población.


Aqui nos tienen señores

con su permiso a cantar

si ustedes nos dan licencia

lo vamos a empezar.


Quien era aquella señora

que por la sierra venia

era la Virgen doncella

era la Virgen María.


Un niño trae en sus brazos

un niño que relucía

El era Hijo de Dios

bajo de tanta pobreza


Sin tener en que envolverlo

mas que una poquita hierba

la mula bien se la come

y el buey bien se la lleva.


Maldita sea la mula

que en el suelo se flanquea

nunca ella hijos “paira”

ni cosa que le descienda.


Irás al monte Calvario

y hallarás una escalera

una cruz y un letrero

que dirá de esta manera.


Aquí murió Jesucristo

rey de los cielos y tierras

murió por los pecadores

sin que no lo redimieran.


Redímeme a mi Señor

que soy el más pecador


Del tronco sale la rama

y de la rama la flor.

De la flor salió la Virgen,

de la Virgen el Redentor.


Adiós víspera de Reyes

buen principio de buen año

entre damas y doncellas

los Reyes hemos cantado.

Xa nun “post” do pasado ano recolliamos outros versos citado por Manuel Fernández Valdes que cantaban os grupos de mozos, e ás veces non tan mozos, que percorrian as portas de Tui

Somos os reises do quiquiriqui
imos a ver o que nos botan aquí.
Somos os reises do cacaracá
vamos a ver que nos botan acá.
Somos os reises da Cabra Fanada
vimos aquí, non nos deron nada.

Temos pois evocado esta vella tradición das terras tudenses, expoñente da ampla riqueza que a nosa cultura popular posue nestas ribeiras miñotas que, lamentablemente, estamos perdendo paseniñamente e que, por magoa, non goza nin do recoñecemento nin da valorización da que é merecente.

Dende Tudensia os nosos desexos a todos os nosos seguidores: ¡que cantedes ben os reises!.

Comentarios

  1. Es verdad, esa mismos "reis" son los que se cantaban en Ribadelouro. Me acuerdo de mi niñez cuando venian los vecinos a casa y los interpretaban, y se les daba vino balco con azucar, manises, nueces...
    Me gustó mucho el artículo.
    Saludos Javier Ferruxo.

    ResponderEliminar

Publicar un comentario

Entradas populares de este blog

A lenda do túnel baixo o MIño

As lendas ou narracións populares, transmitidas oralmente, relatan xeralmente acontecementos ficticios que se teñen por reais, en moitas ocasións mesturados con feitos históricos. Pola súa capacidade de evocación, pola súa transmisión xeracional as lendas conforman un acervo do que chamamos patrimonio inmaterial que cómpre recoller e preservar. Na nosa cidade conservamos varias lendas vencelladas ao caracter histórico da nosa localidade, ao seu caracter fronteirizo e consecuentemente a súa fortificación fronte aos posibles invasores. A máis asentada no imaxinario colectivo tudense é a relativa ao “túnel” que comunica Tui coa outra beira do Miño, coas terras de Valença. Resulta moi significativa esta lenda pois testemuña como na mentalidade dos tudenses a fronteira e a súa condición de limite, de aillamento fronte ao estranxeiro era superada polas nosas xentes que a través do túnel escapaban destas “imposicións” e mantiñan a comunicación coas terras irmáns que as estructuras políticas t…

A Semana Santa tudense e as súas posibilidades

Ricardo Blanco Cicerón

O pasado martes 15 de decembro foi inaugurada no Museo do Pobo Galego, en Santiago de Compostela, unha exposicion que co titulo de “Olladas dunha época” recolle unha escolma das fotografias do chamado “Fondo Blanco-Cicerón” que se custodia no devandito Museo. Como podemos comprobar na portada do catálogo que acompaña a este “post” a cidade de Tui é unha das protagonistas desta mostra que amosa unha selección das fotografías que conformaban a colección de Ricardo Blanco-Cicerón (Tui 1844 – Santiago 1926). Son na súa meiranda parte instantáneas da época do cambio de século, entre 1890-1910, e que respostan ao interese coleccionista de D. Ricardo que conformou ao longo da súa vida a, posiblemente, a máis ampla colección de caracter cultural que teña existido en Galicia: obxectos prehistóricos, artísticos, etc. que nutren hoxe en boa medida os museos da nosa terra. Esta mostra organizada conxuntamente polo Museo do Pobo Galego e o Centro Galego de Artes da Imaxe poderá ser visitada na nosa…