Ir al contenido principal

O Muiño do Mañoco, setecentos anos de historia entre silveiras...

A nosa cidade posúe un estenso patrimonio monumental que todos apreciamos como unha alfaia esquisita: a Catedral, os conventos como San Domingos ou San Antonio, igrexas e capelas… conforman o conxunto patrimonial tudense do que nos gabamos.

Pero xunto a estes edificios emblemáticos, a nosa cidade agocha tamén outros elementos de significación patrimonial, aínda que de menor relevancia, ou de máis escaso coñecemento pero que son merecentes de aprecio, de estima e da súa conservación. Fontes monumentais e cunha historia secular como son as de San Domingos, Riomuíños ou Ouro, cruceiros como o Cristo da Cal, o da Tenencia, San Bartolomeu ou a rúa Coruña… sinxelos petos de ánimas como o do Rastrillo… son exemplos deste patrimonio, as veces, chamado “menor”.

Hoxe querería chamar a atención doutro exemplo menos visible ou coñecido da nosa arquitectura popular: o muiño do Mañoco, sobre quen xa temos chamado a atención noutras oportunidades. Un muíño inmediato á cidade tudense e que conserva boa parte da súa estrutura constructiva, deteriorada polo paso dos anos e polo abandono. Vai para cinco anos que a Asociación Cultural “Civitas Tudensis”, preocupada pola súa conservación, promoveu unha limpeza do lugar para evitar que as silveiras e a vexetación poidesen deteriorar ainda máis a súa feble arquitectura. Unha acción realizada dende o convencemnto que este muíño é unha singular testemuña da historia tudense, da súa vida social e económica ao longo dos últimos sete séculos.

Na actualidade e como podemos observar nas fotografias deste "post" non é visible a estrutura arquitectónica desta edificación ocultada polas silveiras e as canas que medran sen control, ocultando os restos desta edificación e deteriorando, aínda mais se cabe, este enclave senlleiro da cultura popular tudense.





Ernesto Iglesias Almeida en varias das súas publicacións aporta abondosos datos sobre a dilatada historia deste muíño do Mañoco, propiedade do Cabido da Catedral dende os séculos medievais. A primeira noticia coñecida da súa existencia data de 1374, cando o coengo tudense Martiño Barreiro afórallo a Afonso Anes, zapateiro, veciño de Tui a condición de que o fixese de novo. Numerosos contratos de arrendamento foral consérvanse no arquivo da Catedral tudense, que evidencian a importante actividade que éste posuía, pois xunto cos existentes no barrio de Riomuiños, eran os únicos muiños existentes nas inmediacións da cidade de Tui para uso dos seus habitantes.

Trátase pois dun muíño fariñeiro, adicado á molenda do gran, con rodas horizontais ou rodicio fixo, dos chamados de cubo, pois a almacenaxe da auga faise nun espazo inclinado de sección rectángular decrecente, de madeira no caso dos máis pobres, e de pedra ben labrada neste muíño de propiedade do Cabido catedralicio. Cómpre insistir neste feito pois dende época medieval os muíños son unha moi importante actividade industrial, que os poderosos tentaban controlar.

Na actualidade este muiño é propiedade de Fundación Felix Rodríguez, da antiga Inclusa e Hospital tudense. O Muíño do Mañoco forma parte do amplo conxunto de muíños existentes no curso do rio Tripes que dende o seu nacemento nas abas do Aloia ata este Mañoco –o último antes da desembocadura- conta con 40 construcións, en xeral en moi deficiente estado de conservación. Aínda que alguns destes muiños, ubicados nas parroquias de Randude e Pazos de Reis, teñen sido felizmente obxecto de restauración esta construcción dotada dunha excelente ubicación xunto ao conxunto histórico tudense continua agardando o seu turno.

Sería unha mágoa que este edificio con máis de setecentos anos de historia e con varias décadas de esquecemento e abandono, esmorecese definitivamente levando consigo unha importante testemuña da historia tudense. Sirvan estas liñas de chamada de atención aos propietarios, aos responsables da conservación do noso patrimonio, á sociedade tudense para evitar que este singular edificio de tan dilatada traxectoria continúe abandonado e mesmo cheguemos a perder este monumento. En numerosos lugares da nosa xeografiía podemos coñecer exemplos da reutilización destes “inxenios” para aproveitamentos sociais, culturais, educativos e mesmo rendibles que poñen en valor estes exemplos do noso patrimonio “industrial” ou popular.


Comentarios

  1. Paréceme unha magnífica idea tratar de recuperar construccións coma esta, e máis cando queda na cidade, formando parte do seu patrimonio, que non só teñen que ser igrexas e castelos, pois para o ser humano eran, sen dúbida, máis importantes os muíños. Clodio

    ResponderEliminar
  2. recuperalo é unha obriga... adiante e contade ca minha axuda.

    ResponderEliminar

Publicar un comentario

Entradas populares de este blog

A lenda do túnel baixo o MIño

As lendas ou narracións populares, transmitidas oralmente, relatan xeralmente acontecementos ficticios que se teñen por reais, en moitas ocasións mesturados con feitos históricos. Pola súa capacidade de evocación, pola súa transmisión xeracional as lendas conforman un acervo do que chamamos patrimonio inmaterial que cómpre recoller e preservar. Na nosa cidade conservamos varias lendas vencelladas ao caracter histórico da nosa localidade, ao seu caracter fronteirizo e consecuentemente a súa fortificación fronte aos posibles invasores. A máis asentada no imaxinario colectivo tudense é a relativa ao “túnel” que comunica Tui coa outra beira do Miño, coas terras de Valença. Resulta moi significativa esta lenda pois testemuña como na mentalidade dos tudenses a fronteira e a súa condición de limite, de aillamento fronte ao estranxeiro era superada polas nosas xentes que a través do túnel escapaban destas “imposicións” e mantiñan a comunicación coas terras irmáns que as estructuras políticas t…

A Semana Santa tudense e as súas posibilidades

Xa na noite do Venres Santo xorde de novo unha reflexión sobre a Semana Santa tudense, pois quizais na nosa cidade non chegamos albiscar as súas potencialidades como elemento que forma parte do noso acervo patrimonial que temos a responsabilidade de conservar, sen privala da súa dimensión relixiosa, e dende esta valorización é tamén un posible recurso turístico para Tui, pois poucos lugares de Galicia teñen unha riqueza similar nestas xornadas.


Neste mesmo blogue temos sinalado que inmediata celebración das festas patronais de San Telmo distorsiona a visión destas xornadas de celebración do misterio pascual de Xesús, configuradas como un preludio das festas e, consecuentemente, infravaloradas non xa na súa dimensión espiritual senón na súa significación cultural. Cómpre valorizar as actividades litúrxicas ou para-litúrxicas destas datas, pois, independentemente da súa significación relixiosa ou espiritual, conservan requintadas expresións da nosa historia colectiva da que somos custodi…

Ricardo Blanco Cicerón

O pasado martes 15 de decembro foi inaugurada no Museo do Pobo Galego, en Santiago de Compostela, unha exposicion que co titulo de “Olladas dunha época” recolle unha escolma das fotografias do chamado “Fondo Blanco-Cicerón” que se custodia no devandito Museo. Como podemos comprobar na portada do catálogo que acompaña a este “post” a cidade de Tui é unha das protagonistas desta mostra que amosa unha selección das fotografías que conformaban a colección de Ricardo Blanco-Cicerón (Tui 1844 – Santiago 1926). Son na súa meiranda parte instantáneas da época do cambio de século, entre 1890-1910, e que respostan ao interese coleccionista de D. Ricardo que conformou ao longo da súa vida a, posiblemente, a máis ampla colección de caracter cultural que teña existido en Galicia: obxectos prehistóricos, artísticos, etc. que nutren hoxe en boa medida os museos da nosa terra. Esta mostra organizada conxuntamente polo Museo do Pobo Galego e o Centro Galego de Artes da Imaxe poderá ser visitada na nosa…