Ir al contenido principal

Antes de Descartes: o tudense Francisco Sánchez foi un dos antecesores da filosofía moderna

O portal de noticias www.culturagalega.org,do Consello da Cultura Galega, publicaba onte un interesante artigo sobre a figura do pensador tudense Francisco Sánchez, ao abeiro das actividades organizadas na nosa cidade co gallo da Xornada Europeda Cultura Xudía, na primeira fin de semana de setembro, e que dedicaron especial atención a esta egrexio pensador nado en Tui no ano 1550. A revitalización desta singular figura é unha necesidade para a nosa cidade ao resaltar esta importante achega tudense á cultura europea.

O tudense Francisco Sánchez foi un dos antecesores da filosofía moderna

Antes de Descartes

2009-09-14




Era un espírito rebelde e libre. E precisamente por iso, Francisco Sánchez (Tui, 1550-Tolosa, 1623) foi un dos poucos filósofos que escaparon da escolástica e do erasmismo, ou o que é o mesmo, da revelación relixiosa do cristianismo. Sánchez non admitía como verdade nada que non pasara antes polo tribunal dos sentidos, ademais de darlle á razón un papel determinante. Foi un empirista e un racionalista, antecesor e inspirador de Descartes, dun dos grandes filósofos da humanidade.
--------------------------------------------------------------------------------

Era un espírito rebelde e libre. E precisamente por iso, Francisco Sánchez (Tui, 1550-Tolosa, 1623) foi un dos poucos filósofos que escaparon da escolástica e do erasmismo, ou o que é o mesmo, da revelación relixiosa do cristianismo. Sánchez non admitía como verdade nada que non pasara antes polo tribunal dos sentidos, ademais de darlle á razón un papel determinante. Foi un empirista e un racionalista, antecesor e inspirador de Descartes, dun dos grandes filósofos da humanidade.

Naceu en Tui, pero foi bautizado en Braga, dous feitos históricos que explican as múltiples nacionalidades que lle deron as diferentes biografías deste filósofo. Con todo, el pasou a maior parte da súa vida en Francia, onde estudou filosofía e medicina. El definíase así mesmo como un hispanus, un hispano no sentido amplo. Doutourado con honores, cun expediente brillante, Sánchez comezou a despuntar desde moi novo, pero estivo sobre todo marcado polo seu escepticismo de toda revelación que non puidera sobrevivir ao xuízo da crítica e dos sentidos. Sobre a súa figura falouse no marco da X Xornada Europea de Cultura Xudía celebrada en Tui e que coordina a Rede de Xuderías de España Camiños de Sefarad, organismo que agrupa a 21 vilas e cidades españolas as que esta cidade solicitou a súa incorporación.

O seu pensamento filosófico
Na base do pensamento de Sánchez está a dúbida, pero non no sentido descartiano da dúbida como método, senón como orixe da sabedoría. As claves do seu pensamento filosófico están recollidas en Quod Nihil Scitur (traducido como Que nada se sabe), a que foi a súa obra capital, reeditada posteriormente baixo o título De Multum Nobili et Prima Universali Sienta Quod Nihil Scitur. Como médico de profesión que era primaba a intuición e a experiencia dos sentidos por diante do método; pero como filósofo de formación sentíase na obriga de proporcionar un marco teórico de corte científico.

Foi moi crítico cos postulados escolásticos porque consideraba que eran unha xerga confusa, vaga, vacua e inconsistencia. Tamén cuestionou o neoplatonismo e todas aquelas prácticas ligadas a el na cultura do renacemento como a maxia, astroloxía, a tradición cabalística….. O cerne do seu pensamento baséase nunha conxunción de experiencia e xuízo. Como bo escéptico , non cría nunha verdade obxectiva, porque para el todo dependía do suxeito e non do obxecto. Hai, ademais, outro concepto clave en toda a súa dilatada produción científica, que é o de ciencia e de natureza, o seu único e posible obxecto de investigación.

Discutiuse moito se se considera o último dos escépticos antigos ou o primeiro dos filósofos modernos, como tamén se foi o precursor do racionalismo (con Descartes como máxima figura) ou do empirismo (corrente na que despuntou Francis Bacon). Ao tempo, as súas achegas están consideradas polos estudoso como un pioneiro da teoría lóxico-matemática de conxuntos, ou un iniciador dos estudos de lingüística comparada. O que queda ben claro é que os postulados de Francisco Sánchez foron relevantes e anticipatorios nun momento de cambio, no ocaso do renacentismo. Nun contexto no que gran parte dos ideais antropolóxicos, epistemolóxicos, relixiosos, artísticos e políticos entraron en crise. Estamos no momento de reafirmación do suxeito, e nesa pugna tanto Sánchez como Motaigne foron un dos pioneiros. O pensamento moderno levantouse sobre moitos do piares (suxeito, ciencia e natureza) que defendeu o filósofo tudense. Existen numerosos estudos que consideran que o método sancheziano serviu de influencia para o Discours de la Méthode de Descartes e do Novum Organum do chanceler Bacon. Precisamente, os dous textos que abriron o horizonte filosófico da idade moderna.
http://www.culturagalega.org/noticia.php?id=15357

Comentarios

Entradas populares de este blog

A lenda do túnel baixo o MIño

As lendas ou narracións populares, transmitidas oralmente, relatan xeralmente acontecementos ficticios que se teñen por reais, en moitas ocasións mesturados con feitos históricos. Pola súa capacidade de evocación, pola súa transmisión xeracional as lendas conforman un acervo do que chamamos patrimonio inmaterial que cómpre recoller e preservar. Na nosa cidade conservamos varias lendas vencelladas ao caracter histórico da nosa localidade, ao seu caracter fronteirizo e consecuentemente a súa fortificación fronte aos posibles invasores. A máis asentada no imaxinario colectivo tudense é a relativa ao “túnel” que comunica Tui coa outra beira do Miño, coas terras de Valença. Resulta moi significativa esta lenda pois testemuña como na mentalidade dos tudenses a fronteira e a súa condición de limite, de aillamento fronte ao estranxeiro era superada polas nosas xentes que a través do túnel escapaban destas “imposicións” e mantiñan a comunicación coas terras irmáns que as estructuras políticas t…

A Semana Santa tudense e as súas posibilidades

Xa na noite do Venres Santo xorde de novo unha reflexión sobre a Semana Santa tudense, pois quizais na nosa cidade non chegamos albiscar as súas potencialidades como elemento que forma parte do noso acervo patrimonial que temos a responsabilidade de conservar, sen privala da súa dimensión relixiosa, e dende esta valorización é tamén un posible recurso turístico para Tui, pois poucos lugares de Galicia teñen unha riqueza similar nestas xornadas.


Neste mesmo blogue temos sinalado que inmediata celebración das festas patronais de San Telmo distorsiona a visión destas xornadas de celebración do misterio pascual de Xesús, configuradas como un preludio das festas e, consecuentemente, infravaloradas non xa na súa dimensión espiritual senón na súa significación cultural. Cómpre valorizar as actividades litúrxicas ou para-litúrxicas destas datas, pois, independentemente da súa significación relixiosa ou espiritual, conservan requintadas expresións da nosa historia colectiva da que somos custodi…

O grupo "Ultreya" tudense (I)

A comezos do ano 1932 o daquela profesor do Instituto de Noia, Álvaro de las Casas, funda con varios rapaces alumnos seus os Grupos Ultreya que terán un curto pero activo papel no desenvolmento da nacionalismo entre a mocidade galega.
Alvaro de las Casas (Ourense, 1902 – Barcelona, 1950) é unha persoalidade apaixoante (o estudo de Uxio Breogan Dieguez asi o documenta). Tras os seus estudos de Filosofía e Letras (especialidade de Historia) en Valladolid, trasladouse a Madrid sendo nomeado secretario particular do conde de Vallellano, alcalde de Madrid. Mantivo de sempre grande relación con intelectuais galegos especialmente con Vicente Risco.
Pero en 1930 da un xiro a súa actividade, adoptando unha actividade galeguista e republicana, incorporándose ao ensino público. Chega en 1930 como profesor de Xeografía e Historia ao Instituto de Noia, posto no que continuará ata a súa destitución polos sublevados en agosto de 1936, cando xa tiña fuxido para Portugal. Tivo unha traxectoria ás veces …