Ir al contenido principal

Antes de Descartes: o tudense Francisco Sánchez foi un dos antecesores da filosofía moderna

O portal de noticias www.culturagalega.org,do Consello da Cultura Galega, publicaba onte un interesante artigo sobre a figura do pensador tudense Francisco Sánchez, ao abeiro das actividades organizadas na nosa cidade co gallo da Xornada Europeda Cultura Xudía, na primeira fin de semana de setembro, e que dedicaron especial atención a esta egrexio pensador nado en Tui no ano 1550. A revitalización desta singular figura é unha necesidade para a nosa cidade ao resaltar esta importante achega tudense á cultura europea.

O tudense Francisco Sánchez foi un dos antecesores da filosofía moderna

Antes de Descartes

2009-09-14




Era un espírito rebelde e libre. E precisamente por iso, Francisco Sánchez (Tui, 1550-Tolosa, 1623) foi un dos poucos filósofos que escaparon da escolástica e do erasmismo, ou o que é o mesmo, da revelación relixiosa do cristianismo. Sánchez non admitía como verdade nada que non pasara antes polo tribunal dos sentidos, ademais de darlle á razón un papel determinante. Foi un empirista e un racionalista, antecesor e inspirador de Descartes, dun dos grandes filósofos da humanidade.
--------------------------------------------------------------------------------

Era un espírito rebelde e libre. E precisamente por iso, Francisco Sánchez (Tui, 1550-Tolosa, 1623) foi un dos poucos filósofos que escaparon da escolástica e do erasmismo, ou o que é o mesmo, da revelación relixiosa do cristianismo. Sánchez non admitía como verdade nada que non pasara antes polo tribunal dos sentidos, ademais de darlle á razón un papel determinante. Foi un empirista e un racionalista, antecesor e inspirador de Descartes, dun dos grandes filósofos da humanidade.

Naceu en Tui, pero foi bautizado en Braga, dous feitos históricos que explican as múltiples nacionalidades que lle deron as diferentes biografías deste filósofo. Con todo, el pasou a maior parte da súa vida en Francia, onde estudou filosofía e medicina. El definíase así mesmo como un hispanus, un hispano no sentido amplo. Doutourado con honores, cun expediente brillante, Sánchez comezou a despuntar desde moi novo, pero estivo sobre todo marcado polo seu escepticismo de toda revelación que non puidera sobrevivir ao xuízo da crítica e dos sentidos. Sobre a súa figura falouse no marco da X Xornada Europea de Cultura Xudía celebrada en Tui e que coordina a Rede de Xuderías de España Camiños de Sefarad, organismo que agrupa a 21 vilas e cidades españolas as que esta cidade solicitou a súa incorporación.

O seu pensamento filosófico
Na base do pensamento de Sánchez está a dúbida, pero non no sentido descartiano da dúbida como método, senón como orixe da sabedoría. As claves do seu pensamento filosófico están recollidas en Quod Nihil Scitur (traducido como Que nada se sabe), a que foi a súa obra capital, reeditada posteriormente baixo o título De Multum Nobili et Prima Universali Sienta Quod Nihil Scitur. Como médico de profesión que era primaba a intuición e a experiencia dos sentidos por diante do método; pero como filósofo de formación sentíase na obriga de proporcionar un marco teórico de corte científico.

Foi moi crítico cos postulados escolásticos porque consideraba que eran unha xerga confusa, vaga, vacua e inconsistencia. Tamén cuestionou o neoplatonismo e todas aquelas prácticas ligadas a el na cultura do renacemento como a maxia, astroloxía, a tradición cabalística….. O cerne do seu pensamento baséase nunha conxunción de experiencia e xuízo. Como bo escéptico , non cría nunha verdade obxectiva, porque para el todo dependía do suxeito e non do obxecto. Hai, ademais, outro concepto clave en toda a súa dilatada produción científica, que é o de ciencia e de natureza, o seu único e posible obxecto de investigación.

Discutiuse moito se se considera o último dos escépticos antigos ou o primeiro dos filósofos modernos, como tamén se foi o precursor do racionalismo (con Descartes como máxima figura) ou do empirismo (corrente na que despuntou Francis Bacon). Ao tempo, as súas achegas están consideradas polos estudoso como un pioneiro da teoría lóxico-matemática de conxuntos, ou un iniciador dos estudos de lingüística comparada. O que queda ben claro é que os postulados de Francisco Sánchez foron relevantes e anticipatorios nun momento de cambio, no ocaso do renacentismo. Nun contexto no que gran parte dos ideais antropolóxicos, epistemolóxicos, relixiosos, artísticos e políticos entraron en crise. Estamos no momento de reafirmación do suxeito, e nesa pugna tanto Sánchez como Motaigne foron un dos pioneiros. O pensamento moderno levantouse sobre moitos do piares (suxeito, ciencia e natureza) que defendeu o filósofo tudense. Existen numerosos estudos que consideran que o método sancheziano serviu de influencia para o Discours de la Méthode de Descartes e do Novum Organum do chanceler Bacon. Precisamente, os dous textos que abriron o horizonte filosófico da idade moderna.
http://www.culturagalega.org/noticia.php?id=15357

Comentarios

Entradas populares de este blog

Cristobal Colón Fonterosa e Tui

Ás veces un rato de navegación pola rede na procura dalgún dato nos conduce a outra liña de investigación ou coñecemento inesperado. Rebuscando nos primeiros números da revista gráfica “Vida Gallega” que fundou en 1909 o xornalista Jaime Solá, e que con diversos avatares chegou ata o ano 1963, demos cun artigo sobre Celso García de la Riega e a súa teoría sobre o Colón galego.

García de la Riega (1844-1914) é un funcionario, deputado, xornalista e investigador pontevedrés, pero sobre todo é coñecido por ser o inicador e impulsor da teoría da orixe galega de Cristobal Colón, sendo o primeiro en atacar a teoría xenovesa nunha conferencia realizada en Madrid en 1898 a petición da Sociedad Geográfica de Madrid. Cristobal Colón e a súa biografia estiveron sempre rodeadas de incognitas e dúbidas, mesmo antes da súa morte. A súa personalidade e os pleitos que emprendeu el mesmo ou os seus herdeiros pola sucesión do seu morgado non fixeron máis que contribuír a este afastamento que explica, en…

Manuel Fernández-Valdés Costas, cronista oficial de Tui

Manuel Fernández Costas (Tui, 1887-1962) reclama una biografía que nos achegue a súa importancia e significación. Trátase dun dos principais investigadores da historia tudense e tamén, curiosamente, dos mais esquecidos na actualidade. Neste blog temos recollido en diversas oportunidades referencias á súa actividade e, incluso, algún dos seus artigos xornalísticos.

No volume III da revista “Tuy. Museo y Archivo Histórico Diocesano” (1980) o seu fillo Eloy publica un moi breve apunte biográfico do seu pai xunto a unha moi interesante achega das súas publicacións, especialmente en xornais e revistas, pois en formato libro unicamente saíron dos prelo dúas obras da súa autoría. Unha de carácter profesional (foi funcionario do Corpo Pericial de Aduanas) titulada “Arbitrios, impuestos y recargos que liquidan las aduanas en la importación y exportación de mercancias” (Madrid, Editorial Plutarco, 1948) e outra sobre historia tudense e que recolle e amplía unha serie de artigos publicados no “Fa…

O grupo "Ultreya" tudense (I)

A comezos do ano 1932 o daquela profesor do Instituto de Noia, Álvaro de las Casas, funda con varios rapaces alumnos seus os Grupos Ultreya que terán un curto pero activo papel no desenvolmento da nacionalismo entre a mocidade galega.
Alvaro de las Casas (Ourense, 1902 – Barcelona, 1950) é unha persoalidade apaixoante (o estudo de Uxio Breogan Dieguez asi o documenta). Tras os seus estudos de Filosofía e Letras (especialidade de Historia) en Valladolid, trasladouse a Madrid sendo nomeado secretario particular do conde de Vallellano, alcalde de Madrid. Mantivo de sempre grande relación con intelectuais galegos especialmente con Vicente Risco.
Pero en 1930 da un xiro a súa actividade, adoptando unha actividade galeguista e republicana, incorporándose ao ensino público. Chega en 1930 como profesor de Xeografía e Historia ao Instituto de Noia, posto no que continuará ata a súa destitución polos sublevados en agosto de 1936, cando xa tiña fuxido para Portugal. Tivo unha traxectoria ás veces …