Ir al contenido principal

Tirso Lorenzo, un tudense xornalista na Arxentina

Nas últimas décadas do século XIX e as primeiras do XX numerosos tudenses tiveron de emigrar lonxe destas terras miñotas; moitos deles tiñan como destino á República Arxentina. Carecemos aínda dun achegamento a este proceso migratorio que nos permita coñecer a magnitude deste movemento e as súas consecuencias. Sabemos que en 1917 foi fundada a “Casa de Tui” en Buenos Aires coa presidencia de José San Martín Fernández, e aos poucos anos, en 1922, a “Sociedad Caldelas de Tuy” (hoxe reunificadas, xunto a outras agrupacións, na Asociación Mutual, Cultural y Recreativa Tuy Salceda) testemuñando a capacidade deste colectivo que ven de cumprir cen anos de traxectoria.

Son numerosos os nomes de persoeiros de orixe tudense que realizaron, andando os anos, unha significativa aportación a aquela terra de adopción. Nomes como Manuel Prieto Marcos, Martín Spuch Martínez, Prudencio Areal Alonso, Manuel Pérez y Pérez ou Tirso de Lorenzo… merecen ser lembrados dende esta vella cidade tudense da que eran oriundos.

Tirso Lorenzo Rodríguez naceu en Tui o 15 de febreiro de 1877, fillo de Manuel Lorenzo e María Benita Rodríguez. “Soy hijo de Galicia, escribirá, con la lealtad de quien siente respeto acendrado por la condición de su origen y un cariño entrañable por la naturaleza y los fervores íntimos que presidieron sus primeros pasos en la vida. Mi infancia se acusó en aquella hermosa tierra aromada por las resinas de los pinares y por el tónico penetrante de algas y mariscos”.

Fillo do perito agrónomo Manuel Lorenzo Rodríguez e irmán de Amadeo, Benigno e Venancio Lorenzo Rodríguez, éste último destacadoo dirixente politico local en Tui –foi alcalde entre 1894 e 1896 e logo en 1909- como representante dos intereses de Ezequiel Ordoñez, o deputado conservador do distrito tudense durante décadas.

Estudou no Seminario tudense aínda que consta que o seu título de bacharelato foi expedido polo Instituto de Pontevedra, na especialidade de artes e letras. Nalgunhas biografías se indica que tras a súa saída do seminario emigrou para a outra beira do Atlántico, pero posiblemente antes estivo na capital de España, pois temos noticias de que en 1896 era membro da redacción de “El Nacional” e “La vida comercial “en Madrid, testemuñando xa dende a mocidade a súa dedicación ao mundo do xornalismo.


A primeira información que posuimos de Tirso Lorenzo nas terras arxentinas é a fundación e dirección do xornal “El Heraldo” da cidade de porteña de Lincoln en 1902, perdurando neste proxecto nove anos ata o 1911. Posteriormente pasa a colaborar na redacción de “La Argentina”, “La mañana”, “La tribuna” e “Mundo Argentino” de Buenos Aires.

Foi especializándose como critico literario, colaborando en diversos medios como “La Nación”, “Caras y caretas”, “Novela semanal”, etc chegando a editor xefe da revista literaria “El Hogar”

Ao longo da súa traxectoria foi membro do  Circulo de la Prensa, Ateneo Ibero-americano, Sociedad Argentina de Editores, Biblioteca y Museo América, etc.

Ten editado diversos libros, moi ben acollidos en xeral pola critica: “Antología de motivos poéticos” (Paris, 1928) onde realiza una escolma temática de poemas mesmo figurando cinco composicións propias, “Acción hispanista” (1932) que recolle unha conferencia no Ateneo Ibero-americano o 4 de xullo de 1931, “El celibato del Dr. Adonis”(1932) unha colección de contos;  “El crimen de aquella mujer” (1933); “Nuevos horizontes del idoma” (1936), onde reflexiona sobre o idioma español en América.  Outras obras son: “Santos laicos”, “Categoria artística del dibujante”, “El ajedrez en el tablero y en la vida” (1935), “Los valores de la raza” o “Los eternos motivos poéticos”.

Foi Presidente da primeira Casa de Galicia, que deixa para dedicarse á vida xornalística. Participa, xunto a tantos outros emigrantes na vida social e política arxentina colaborando, por exemplo, no “Comité hispano argentino" que propiciou a candidatura de Hipólito Irigoyen – lider da Unión Cívica Radical-  para a presidencia de la República no seu segundo mandato no ano 1928. Froito desa campaña é o folleto “El doctor Hipólito Irigoyen y el ideal hispanoamericanista” que recolle unha das súas conferencia en aopoio ao lider da UCR.

Ao estoupar a Guerra Civil española retoma a vida societaria e asume a defensa da causa republicana, sendo un dos responsable do Centro Republicano Español, cuxa presidencia asumiu accidentalmente, colaborou activamente no Ateneo Pi y Margall, que dirixia Luís Jiménez de Asúa, e  foi responsable da dirección de “España Republicana”, neste xornal redactaba a sección fixa “Fuego graneado”, dende a que se destacou como un dos maiores defensores da democracia española na capital arxentina.

A súa sinatura aparece en numerosos manifestos no marco das campañas de apoio á República ou de denuncia das actuacións das tropas franquistas co apoio de Italia e Alemania. Asi nun publicado no xornal “El Diario” o 25 de xullo de 1937 asina xunto a Maruja Mallo, Margarita Xirgu, Basilio Álvarez, Eduardo Blanco-Amor,

Faleceu o 12 de xullo de 1943 na cidade de Buenos Aires sendo soterrado no cemiterio do Oeste

No seu libro “Antología de motivos poéticos” publica ata seis poemas da súa autoría, entre eles o seguinte:

Enigma
¿Por qué bajo el velo de los desaliños
de almitas exentas de penas y agobios
en un instintivo placer de los niños
juegan a los novios?

Extraño desvío del infantil candor...
¿Será por las mismas razones obscuras
que siempre los novios que ofusca el amor
parecen criaturas?

En vano de tales pueriles desvíos
remueve el secreto la ajena impaciencia;
para los del alma, locos desvaríos,
nunca hallaron clave ciencia ni experiencia.

Hay un raro enigma en tales empeños
que nunca el ingenio logró descifrar
¿Por qué asi trastuecan grandes y pequeños
los graves papeles del juego de amar?

¡Oh la fascinante ingenua obsesión
que edades complica y almas compromete!
¿Será que en la vida no es más que un juguete
nuestro corazón?

Comentarios

Entradas populares de este blog

Cristobal Colón Fonterosa e Tui

Ás veces un rato de navegación pola rede na procura dalgún dato nos conduce a outra liña de investigación ou coñecemento inesperado. Rebuscando nos primeiros números da revista gráfica “Vida Gallega” que fundou en 1909 o xornalista Jaime Solá, e que con diversos avatares chegou ata o ano 1963, demos cun artigo sobre Celso García de la Riega e a súa teoría sobre o Colón galego.

García de la Riega (1844-1914) é un funcionario, deputado, xornalista e investigador pontevedrés, pero sobre todo é coñecido por ser o inicador e impulsor da teoría da orixe galega de Cristobal Colón, sendo o primeiro en atacar a teoría xenovesa nunha conferencia realizada en Madrid en 1898 a petición da Sociedad Geográfica de Madrid. Cristobal Colón e a súa biografia estiveron sempre rodeadas de incognitas e dúbidas, mesmo antes da súa morte. A súa personalidade e os pleitos que emprendeu el mesmo ou os seus herdeiros pola sucesión do seu morgado non fixeron máis que contribuír a este afastamento que explica, en…

Manuel Fernández-Valdés Costas, cronista oficial de Tui

Manuel Fernández Costas (Tui, 1887-1962) reclama una biografía que nos achegue a súa importancia e significación. Trátase dun dos principais investigadores da historia tudense e tamén, curiosamente, dos mais esquecidos na actualidade. Neste blog temos recollido en diversas oportunidades referencias á súa actividade e, incluso, algún dos seus artigos xornalísticos.

No volume III da revista “Tuy. Museo y Archivo Histórico Diocesano” (1980) o seu fillo Eloy publica un moi breve apunte biográfico do seu pai xunto a unha moi interesante achega das súas publicacións, especialmente en xornais e revistas, pois en formato libro unicamente saíron dos prelo dúas obras da súa autoría. Unha de carácter profesional (foi funcionario do Corpo Pericial de Aduanas) titulada “Arbitrios, impuestos y recargos que liquidan las aduanas en la importación y exportación de mercancias” (Madrid, Editorial Plutarco, 1948) e outra sobre historia tudense e que recolle e amplía unha serie de artigos publicados no “Fa…

O grupo "Ultreya" tudense (I)

A comezos do ano 1932 o daquela profesor do Instituto de Noia, Álvaro de las Casas, funda con varios rapaces alumnos seus os Grupos Ultreya que terán un curto pero activo papel no desenvolmento da nacionalismo entre a mocidade galega.
Alvaro de las Casas (Ourense, 1902 – Barcelona, 1950) é unha persoalidade apaixoante (o estudo de Uxio Breogan Dieguez asi o documenta). Tras os seus estudos de Filosofía e Letras (especialidade de Historia) en Valladolid, trasladouse a Madrid sendo nomeado secretario particular do conde de Vallellano, alcalde de Madrid. Mantivo de sempre grande relación con intelectuais galegos especialmente con Vicente Risco.
Pero en 1930 da un xiro a súa actividade, adoptando unha actividade galeguista e republicana, incorporándose ao ensino público. Chega en 1930 como profesor de Xeografía e Historia ao Instituto de Noia, posto no que continuará ata a súa destitución polos sublevados en agosto de 1936, cando xa tiña fuxido para Portugal. Tivo unha traxectoria ás veces …