Ir al contenido principal

Lembranzas de Alfonso Quinteiro Alonso (1924-2009)


No lugar máis céntrico da cidade de Tui, na Praza da Inmaculada diante do Pazo de Xustiza, erguese un conxunto escultórico dedicado a Frei Rosendo Salvado, Bispo de Nova Nursia nas lonxanas terras de Australia, unha das mais egrexias personalidades nadas nestas terras de Tui. Este monumento foi realizado en 1949 por un mozo escultor natural de Ponteareas e que tiña retornado as terras do Condado logo de disfrutar dunha bolsa da Deputación Provincial de Pontevedra na capital de España. Alfonso Quinteiro Alonso realizou esta obra que rememora as fazañas deste frade benedictino que co paso do anos cobra máis importancia pola trascendencia da sua obra naquelas remotas terras. Arredor daquela estatura transcurriron moitos momentos da infancia de tantos tudenses que corriamos onda o Bispo Salvado para observar –con ilusión e curiosidade – os peixiños de cores que había naquel estanque. Andando os anos, polos meus labores profesionais en Ponteareas coñecin ao autor daquela obra, que tantos bos recordos suscitaba. Dende aquela o autor superou, con amplutide, a súa obra e os recordos entrañables fican, para sempre, vencellados á personalidade de Alfonso Quinteiro. Poucas obras máis de Quinteiro podemos contemplar en espazos públicos (os bustos de Soutullo e Bugallal diante da Casa do Concello de Ponteareas, senllos bustos en Coruxo e Bouzas... ) e ningunha delas acada a monumentalidade da obra tudense.
Lembro aínda con agarimo a exposición, case antolóxica, que organizamos, dende o Museo Municipal de Ponteareas, nun setembro de 1996 sobre Alfonso Quinteiro. As numerosas conversas realizadas para convencelo, a gran axuda proporcionada polo seu amigo entrañable dende a infancia, o pintor Roxelio Lorenzo para persuadilo de realizar aquela exposición, superando os seus resquemores, a súa timidez que restaba valor a súa obra artística. Aquela iniciativa foi como un libro que paseniñamente foi abrindose para contemplar obras e mais obras (que non todas, que neso Quinteiro era moi seu e non todo era visible para ollos alleos), debuxos e mais debuxos, apuntes... nunha casa que posuia daquela entre San Mateo de Oliveira e Lira....Estes debuxos, apuntes do seu tempo de bolseiro en Madrid, borradores de obras... tiñan unha forza expresiva, unha capacidade de comunicación, unha potencialidade para engalioar ao espectador... que patentizaban que estabamos diante dun grande artista.
Aquela sinxela exposición, con debuxos e esculturas (cedidas polo propio autor e por amigos e familiares, lembro especialmente a súa sobriña, tamén pintora, Pochola Caballero) foi a realización dun pequeno sono que tiñamos os daquela responsables do Museo ponteareán. Significaba que logo de case catro décadas Alfonso Quinteiro voltaba a realizar unha exposición pública da súa obra, saldando unha vella débeda non xa con propio autor senón con tantos veciños que sabian da valia creativa de Quinteiro sen ter contemplado obra algunha. Unha pequena mostra do seu quefacer artístico podiase contemplar, ano tras ano, na alfombra de flores que deseñaba para a festa do Corpus Christi de Ponteareas; o Corpus Christi, velai outras das paixóns de Quinteiro.
Ficamos dende aquela cunha mutua estima e aprecio, coa que sempre sentinme horado.Tras a súa xubilación da tenda de confección da Praza Maior, Alfonso Quinteiro abriu de novo a caixa que ao longo de cincoenta anos mantivera, a duras penas, pechada.. voltou de novo a esculpir: lembro a paixón coa que traballaba nos bustos de Jose Antonio Gallego ou de Maruja Pino e de tantos outros ponteareáns a quen atrapou e retratou nas súas esculturas, pois as suas obras de bulto redondo eran auténticos retratos, estudos da fisonomia e da personalidade do retratado, cunha técnia esquisita que outorgaba a súas obras, por pequenas que fosen, unha monumentalidade que casaba excepcionalmente coa súa caracteristica modelaxe de trazos suaves. Sorprendentemente xenial.
Pero a miña admiración por Alfonso Quinteiro desbordou cando un día no final do inverno, creo lembrar que do ano 2004, chamoume para que pasase pola súa casa pois queria enseñarme unhas obras que tiña feito últimamente. Recordo como no salón familiar había varios lenzos ocultos baixo sabas, e cunha certa picardia, como se estivesemos nunha pequena representación, foi descubrindo un por un aqueles retratos. A miña sopresa ao contemplar aquelas obras ao óleo axiña tornouse en admiración, eran unhas obras espléndidas, realizadas cunha técnica esquisita e dunha forza de comunicación desbordante. Hiperrealismo depurado. Poucas cousas orixinais puiden dicir aquela mañanciña agás contemplar aquelas extraordinarias pinturas. Varias veces máis voltei pola casa de Quinteiro para disfrutar de novo daquelas obras e, posteriormente, doutros retratos que foi elaborando. Se como escultor tiña acadado un merecido recoñecemento, a pesar da escasa amplitude da súa obra, como pintor, especialmente, como retratista, lograba, alomenos, cotas similares. Era recurrente que cada vez que nos encontrabamos lle comentara a necesidade de realizar unha exposición daquelas obras que pola sua cualidade reclamaban ser exhibidas ao coñecemento público.
Ao escribir estas liñas rememoro a figura mítica da ave fenix, que rexurde das súas propias cinzas pois é un ave inmortal. Alfonso Quinteiro tivo, como artista, unha semellanza a esta ave mitolóxica, pois logo de moitas decadas de xenerosa dedicación á sua estensa familia e o seu traballo, cando a idade é para moitos un motivo de retiro da actividade, él pola forza da súa capacidade creativa, da sua vocación, foi quen de rexurdir non xa como escultor senón mesmo como pintor, creando unha obra plástica chamada a perdurar no tempo. Estou certo que non tardará moito tempo en que a súa obra ocupe o lugar sobresainte que lle corresponde na panorámica da arte galega do século XX. A arte foi a súa paixón coa que soubo apaixoarnos a tantos.
Na tardiña do pasado lúns a chamada de teléfono dun bó amigo dende Ponteareas trae a desgraciada noticia da morte había poucas horas de Alfonso Quinteiro. Estas pequenas e atrapalladas lembranzas son unha homenaxe dende o aprecio e admiración a este insigne artista ponteareán.

Rafael Sánchez Bargiela

Comentarios

Entradas populares de este blog

Derrubado o acueduto do Pontillón en Caldelas

Recollemos hoxe en Tudensia unha noticia que publicaba onte o xornal “Faro de Vigo” na que recolle o malestar dos veciños de Caldelas polas obras que está realizando a Confederación Hidrográfica Miño – Sil para “Mellora da permeabilidade no río Caselas” que busca facilitar o acceso de peixes polo río Caselas, en especial o salmón. https://www.farodevigo.es/comarcas/2020/08/14/caldelas-defiende-antiguo-acueducto-regadio/2326458.html A intervención ten ocasionado o derrube dun acueduto existente nese lugar de Pontillón, unha obra de arquitectura popular que forma parte do patrimonio cultural daquela parroquia de Caldelas ou da inmediata de Porto, pois existente dúbidas da situación deste acueduto. Sexa como for, resulta incomprensible a insensibilidade da Confederación Hidrográfica que non respecta estes elementos que forman parte do noso patrimonio etnográfico á hora de redactar o proxecto de intervención, onde valora os elementos de patrimonio natural (vexetación, fauna, etc.) pero

Visitas rexias a Tui. Dende 1502 con Manoel I de Portugual ningun outro monarca visitou Tui

Coñecedor da noticia da visita mañá mércores de S.M. El Rei D. Filipe VI á nosa cidade, concretamente á Comandancia Naval do Miño, inmediatamente xorde o interese por coñecer as anteriores visitas de monarcas á nosa cidade. Hai mais de cinco séculos que non visita Tui ningún monarca en exercicio. A última visita foi do rei portugués Manuel I no ano 1502 na súa peregrinación a Compostela.  Con brevidade faremos unha enumeración sinxelas destas visitas rexias á nosa cidade que non pretende ser exhaustiva, pois varios dos seguidores deste blog nos reclaman este post e non houbo tempo de consultar a documentación e bibliografía necesaria. Sirvan estas notas como un apunte abondoso. Como sempre o extraordinario traballo de Francisco Ávila y La Cueva, “Historia civil y eclesiásticas de la ciudad de Tuy y su obispado”, é a fonte básica de información para enumerar estas visitas rexias á nosa cidade, que trataremos de presentar cronoloxicamente. Carecemos de noticias sobre a presenza dun m

A procesión do Santo Enterro de 1880

Recolliamos o pasado luns o programa da Semana Santa tudense de 1880 tal como figura no xornal tudense “El Eco del Miño”; unha información que agora ampliamos con outra crónica do mesmo xornal na que describe con moita concreción o contido do desfile procesional do Santo Enterro, na tardiña do Venres Santo. Procesión do Santo Enterro no Venres Santo A descrición que de seguido publicamos documenta un cortexo procesional propio da escenografía litúrxica do barroco hispano que era, ao mesmo tempo, unha excepcional forma de transmisión das doutrinas bíblicas e dos principais episodios da historia da salvación recollida na Biblia. Podemos atopar preto de nós unha referencia nas procesións da Semana Santa de Braga, onde esta tradición do desfile de personaxes bíblicos nos cortexos procesionais da Semana Santa coa presenza de numerosos figurante foi reorganizada nas últimas décadas. Xunto ás procesión dos Pasos, Ecce Homo e Santo Enterro (que se celebran o domingos de Ramos e X