Ir al contenido principal

Feliz día de San Telmo, co pregón de 1987 de Ángel Luis Vázquez de la Cruz

A inmediata celebración da festividade de San Telmo, patrono da nosa cidade, é unha marabillosa oportunidade para felicitar dende este modesto blog a todos os nosos seguidores. Aínda que sen esquecer ás vítimas da Covid neste longo ano de pandemia, asi como aos que tiveron e teñen esta enfermidade e a cantos teñen traballado, dende a súa actividade profesional o dende o seu compromiso persoal, por superar esta crise sanitaria e por facilitar a vida de todos nós. Para todos que San Telmo nos coide pois como di o seu himno: Ayúdenos tu mano las olas a surcar.

Cripta da Igrexa tudense de San Telmo, onde a tradición sinala o seu falecemento

Achegamos a nosa felicitación cun fermoso texto do médico e escritor tudense Ángel Luis Vázquez de la Cruz.  O texto do pregón das festas de San Telmo do ano 1987 que zumega querencia pola nosa terra e que conserva, pese a tempo pasado, a cálida escrita chea de retranca que caracteriza á obra literaria de Ángel Luis Vázquez de la Cruz. Nado en Tui no ano 1942, estudou medicina na Universidade de Santiago de Compostela, dedicándose profesionalmente a este actividade. Comezou no Hospital Municipal de Vigo,  completou a súa especialidade no Hospital do Vall d’Hebron de Barcelona como pediatra e posteriormente como neonatólogo. Dende 1974 ata a súa xubilación desenvolveu a súa actividade na Coruña, onde, como director, participa na fundación e posta en marcha do Hospital Materno-Infantil “Teresa Herrera”.


Pero, paralelamente, á súa dedicación sanitaria mantivo dende época de estudante colaboracións literarias diversas. Os seus primeiros escritos foron publicados no afamado xornal vespertino de Compostela “La Noche” ao que seguirían relatos e artigos en xornais e revistas como “Bravú” e “Luzes” ou en modestas publicacións tudenses como o “Boletín do Centro de Iniciativas e Turismo” de Tui ou diversos libros das festas patronais.

Escribiu ademais o guión da película -premio Ramón Dagá de cine social en 1975- “A Romeria da Morte”, dirixida polo tudense Alberto Estévez Piña, recentemente falecido.

No ano 2010 publicou un fermoso libro de relatos, “Luz de Tebra” que recomendamos va todos os nosos lectores. Como dixo o escritor Eduardo Galeano, “Ánxel acepta ser llamado doctor aunque él cura contando”.

O texto deste pregón das festas de San Telmo de 1987 é unha boa mostra da capacidade narrativa de Ángel Luis Vázquez de la Cruz e da súa habelencia para recoller oe mostrar o espírito da nosa cidade

 

Tui: cidade limite (*)

Ten a palabra Tui resonancias inmediatas de fronteira, só os que coñecen ben a cidade saben ata que ponto iso tamén é verdade no sentido de límite; un límite no que  se cruzan a realidade e os soños. Como si nos seus vellos ollos permanecera todo o que foi pasando en miles de anos. Tui é unha e moitas cidades ao mesmo tempo. É, ademais, un retablo barroco de paisaxes, de climas, de aromas, de xentes.

Esta armonía de contrastes conta cun santo patrono moi especial e representativo: San Telmo. Un aristócrata que se apelida González, como calquera; un cabaleiro que botou pé a terra para facerse monxe, e as súas pobres sandalias campesinas levaríanno mais lonxe que o seu cabalo de capitán: Trouxerenno a estas terras tan distintas ás da súa infancia, terras ás que lle acabaría por entregar a súa propia morte que, como está escrito, pode ser mais que a propia vida.

Aquí amou, sofriu, tivo febres e navegou sobre a fraxil nave do seu manto o que había se ser o patrón dos mariñeiros. Él, que nacera nas chairas casteláns esquecidas para sempre do mar, xa tiña entón decidido deixar a épica pola lírica, a recta pola curva, a claridade pola bruma.

Un santo orixinal que nado en terras lineales e escuetas, repousa baixo as formas frondosas dunha igrexa de estilo manuelino. Un santo con humor que tendo prometido salvar a Tui das tormentas permitiulle a un raio desmandado que desbaratase o seu propio campanario; a xente, lonxe de perderlle a fe ou o respeto, tomou o asunto como unha tolería de tudense.

Santo tan complexo non podía deixar as súas reliquias o albur do destino dunha cidade calquera. Ollade a Tui. Ollade a Vella Señora: Alta, adusta -soberbia dixo Camoens- na colina. Un xesto hierático de pedra que, non obstante, se deixa trepar por buganvillas e limoeiros. Finxe indiferencia e mesmo desdén o tráfico incesantes de bacallaos e toallas; pero mira de reollo porque a súa entraña mediterránea vibra tamén coa vitalidade do comercio. Alta dama de nidios perfiles, pero amante asi mesmo das evanescencias de acuarela nas tardes de choiva. Cidade forte, cidade de guerra que cerra un país; e, ao mesmo tempo, umbral, man aberta ao outro lado do río.

Tui é ademais clima: moitos climas. Lugar de feroces invernos de vento sur, pero tamén de victoriosas primaveras; de verán de cal e febre sobre as veigas adormecidas; e de outonos dilatados e transparentes cuio naufraxio de follas leva o río.

O río. Sempre o río. Filla do río. Señora do río. Él, o Miño, baixa con apresuramento de neno ata as mesmas portas da cidade. Alí sosega, amplíase, faise vello e faise sabio. A un tempo vaise e quédase, une e separa, da vida e mata. E ofrece o mellor do seu ventre -o meixón- nas noites mais turbulentas. Noites de tormentas, de mareas vivas, de lúas mortas. Noites nas que a xente baixa a súa beira con candelas nunha sorte de adoración primitiva e frenética.

Mirade o grande val: os cumes do Aloia e o Faro, as cidades frente a frente, o río durmindo abaixo: todo parece ter brotados dun estasis da Terra.

Pero Tui é, ademais, una cidade de camiño: coñece e ama ao viaxeiro, a súa canción e o seu afán. Pero é tamén unha trampa para os que deixaron un momento a súa ansiedade de camiñantes e sucumben a tentación de perderse no feitizo das rúas que se derraman desde a Catedral. A severidade da pedra, o silencio reverencial das prazas e praciñas: a historia atrapada na maraña de rúas sempre a punto de desplomarse hacia o abismo. E dos abismo, a cada pouco, o destelo virxinal do río.

O viaxeiro tentará de descifrar o enigma dunha cidade que permanecerá xa para sempre na súa memoria facéndolle señas dende unha nostalxia nova que o obrigará a voltar.

Otero Pedrayo comparaba a Tui cun froito, e engade estas fermosas palabras: É unha cidade rematada, completa. Os silencios de arestora fan medrar a impresión, cecais angustiosa, de cousa perfecta”.

Tal vez sexa esa angustia a que nos leva a unha pregunta: ¿Existe de verdade esta cidade, ou é un soño da nosa tolería de tudenses?

Eu creo que sí; eu creo que existe. Somos nos os que somos un soño de Tui.

Angel Luis Vázquez de la Cruz

 

(*) mantemos a escrita do autor.

Comentarios

Entradas populares de este blog

Derrubado o acueduto do Pontillón en Caldelas

Recollemos hoxe en Tudensia unha noticia que publicaba onte o xornal “Faro de Vigo” na que recolle o malestar dos veciños de Caldelas polas obras que está realizando a Confederación Hidrográfica Miño – Sil para “Mellora da permeabilidade no río Caselas” que busca facilitar o acceso de peixes polo río Caselas, en especial o salmón. https://www.farodevigo.es/comarcas/2020/08/14/caldelas-defiende-antiguo-acueducto-regadio/2326458.html A intervención ten ocasionado o derrube dun acueduto existente nese lugar de Pontillón, unha obra de arquitectura popular que forma parte do patrimonio cultural daquela parroquia de Caldelas ou da inmediata de Porto, pois existente dúbidas da situación deste acueduto. Sexa como for, resulta incomprensible a insensibilidade da Confederación Hidrográfica que non respecta estes elementos que forman parte do noso patrimonio etnográfico á hora de redactar o proxecto de intervención, onde valora os elementos de patrimonio natural (vexetación, fauna, etc.) pero

Alberto Estévez Piña, unha lembranza

  O pasado mércores, 27 de xaneiro, na tardiña recibía a noticia, inesperada, do falecemento de Alberto Estévez Piña. Unha triste nova coñecida, por eses azares inexplicables, xusto diante da igrexa de San Domingos, á beira da súa casa familiar, no barrio homónimo a quen tamén eu estou ligado por proximidade e vivencias. Dende Tudensia, que como sinala o seu subtitulo está dedicado a ofrecer “ Notas e noticias sobre Tui e os tudenses ”, cómpre lembrar a Alberto pola súa abondosa achega, ao longo de tantas décadas, á vida tudense, onde ten sido un constante animador de múltiples iniciativas, unha prodixiosa memoria sobre a vida de Tui e os tudenses, un espléndido conversador sobre a nosa cidade, pois sabía adornar cunha elocuencia, ás veces case cunqueiriana, calquera detalle da nosa existencia colectiva... unha bagaxe que se plasmaría no seu anunciado libro sobre o chamado crime do “Mosca”, na Sombraboa. Non pretendo facer unha biografía de Alberto Estévez Piña (1937-2021) nada máis

Visitas rexias a Tui. Dende 1502 con Manoel I de Portugual ningun outro monarca visitou Tui

Coñecedor da noticia da visita mañá mércores de S.M. El Rei D. Filipe VI á nosa cidade, concretamente á Comandancia Naval do Miño, inmediatamente xorde o interese por coñecer as anteriores visitas de monarcas á nosa cidade. Hai mais de cinco séculos que non visita Tui ningún monarca en exercicio. A última visita foi do rei portugués Manuel I no ano 1502 na súa peregrinación a Compostela.  Con brevidade faremos unha enumeración sinxelas destas visitas rexias á nosa cidade que non pretende ser exhaustiva, pois varios dos seguidores deste blog nos reclaman este post e non houbo tempo de consultar a documentación e bibliografía necesaria. Sirvan estas notas como un apunte abondoso. Como sempre o extraordinario traballo de Francisco Ávila y La Cueva, “Historia civil y eclesiásticas de la ciudad de Tuy y su obispado”, é a fonte básica de información para enumerar estas visitas rexias á nosa cidade, que trataremos de presentar cronoloxicamente. Carecemos de noticias sobre a presenza dun m